[Review] Birdman – Người chim (2014)

Bộ phim tôi yêu thích nhất năm 2014 đã dành được thắng lợi lớn tại Oscar lần thứ 87. Birdman đã đem về vinh quang của một “Phim hay nhất” với “Đạo diễn xuất sắc”, “Kịch bản gốc hay nhất” và “Quay phim đẹp nhất”.

MV5BODAzNDMxMzAxOV5BMl5BanBnXkFtZTgwMDMxMjA4MjE@._V1_SX640_SY720_

Kỳ lạ thay, tôi lại bắt đầu với 2015 bằng 2 bài viết về phim. Tôi không hay viết về phim vì kiến thức về phim ảnh của tôi không nhiều. Tôi là một khán giả đơn thuần tới mức chẳng liệt kê nổi tên 10 đạo diễn bất kỳ. Thế nhưng vì sự hân hoan và vui sướng tôi đương có, tôi có mong muốn được bộc lộ cái nhìn của mình.

Các bạn sẽ trông chờ gì ở một phim ngắn mang tên Birdman – Người chim? Từ sau Batman – Người dơi, có lẽ khán giả phim lẻ đã quá quen với lối hình dung tới một vị siêu anh hùng khi bắt gặp những tên tương tự. Thế nhưng đừng để cái tên “quê mùa câu khách” ấy đánh lừa bạn. Sẽ chẳng có hình ảnh một anh trai cool ngầu bay lượn như chim mang theo sức mạnh phi thường để giải cứu Nhà trắng hay Lầu năm góc đâu. Xin bạn đuổi biến bộ phim siêu nhân “trá hình” này khỏi màn hình nếu bạn muốn tìm một vài cảnh hành động gay cấn có kỹ xảo đẹp mắt cùng tính giải trí cao. Còn nếu bạn có hứng thú khi nghĩ tới những con người đi lạc trong hành trình đi tìm chỗ đứng cho mình giữa cuộc sống, xã hội cuồng quay và trong những nhu cầu, đam mê hỗn loạn mà đối lập của chính mình thì hãy nhấn nút play.

Câu chuyện đi theo bước chân Riggan Thomson, nhân vật chính của chúng ta. Người chim là vai diễn đưa Riggan Thomson lên đỉnh cao vinh quang, trở thành một ngôi sao sáng với muôn vàn người hâm mộ. Tuy nhiên vai diễn Người chim ấy đeo bám và ám vào cuộc đời ông như thể đấy là vai diễn duy nhất, bộ mặt duy nhất và đỉnh cao duy nhất ông có thể chạm tới. Ai cũng nghĩ vậy nhưng Riggan không muốn vậy. Mang trong mình một khao khát trở thành một diễn viên của nhà hát, của những vở kịch Broadway, Riggan đã miệt mài, say mê và dồn đổ tất cả để đạo diễn và diễn một vở kịch thực thụ. Tất cả ấy bao gồm toàn bộ gia tài, thời gian dành cho gia đình, hào quang từ những thước phim giải trí vẫn còn nhem nhúm sau hàng chục năm.

Những ý đồ phán xét về các phong cách diễn, về sự khác biệt giữa giải trí và nghệ thuật đã được báo chí nói tới nhiều rồi, tôi không tham gia bàn cãi thêm nữa. Trên khía cạnh đời sống, những gì tôi nhìn thấy ở đây là một người đàn ông đang chống chếnh lò dò từng bước tìm kiếm tương lai và tìm kiếm bản thân. Ông ta liều mình đánh đổi những gì mình có để tìm kiếm được thứ bản thân thật sự thuộc về. Nhưng trước những hoài nghi của xã hội, những áp lực từ vấn đề tài chính và mối quan hệ gia đình, ông ngày một hoang mang trước lựa chọn của mình và không xác định được chỗ đứng của bản thân. Ông ta sợ hãi trước hình dung mình đang dần trở lên vô hình, giống như một ô chữ trong trò chơi chiếc nón kì diệu mà mãi không được người chơi đoán ra. Nỗi ám ảnh về quá khứ cùng khao khát cho tương lai đối chọi nhau khiến Riggon như phân làm hai. Một Riggon là chính ông với những dự định đang rơi vào bê bối, một người vợ đã li dị, một đứa con hư… Một Riggon khác là Người chim, kẻ chinh phục được rất nhiều trái tim. Người chim luôn xuất hiện bên Riggon như tiếng nói của quá khứ, thuyết phục ông từ bỏ dự định của mình, tìm lại sự nổi tiếng và kim tiền xưa cũ. “Người chim” khiến Riggon bị ám ảnh rằng mình có siêu năng lực, và là một siêu nhân thực sự, khung cảnh tồi tàn ông đang sống không xứng đáng với cái danh “người chim” ông vốn là. Suy nghĩ và đam mê của Riggon đối chọi với quá khứ “Người chim” khiến ông choáng váng với cuộc đời.

birdman_ver16

Những mảnh đời xung quanh Riggon cũng là những kẻ lạc lõng. Riggon có một cô con gái đang trong quá trình cai nghiện, luôn có thái độ phản kháng xã hội. Một trong những diễn viên quan trọng nhất trong vở kịch của ông là một gã chỉ biết cách sống trên sân khấu chứ hoàn toàn đánh mất vị trí của mình trong đời sống thực. Bạn gái của gã, cũng là diễn viên của vở kịch là một cô gái luôn luôn tìm thấy bản thân nhỏ bé và tự ti cho rằng mơ ước trở thành diễn viên Broadway thực sự quá nặng nề…

Những con người ấy được đặt vào bối cảnh khi vở kịch sắp được công diễn, mọi áp lực căng tràn và các ánh nhìn soi mói đào sâu rồi tạo nên những vệt rãnh nứt toác trong tâm trí họ. Bọn họ dấn sâu hơn vào những hoang mang và đứng trước bờ vực đánh mất bản thân. Riggon gần như đã tự giết chính mình vì những sự mâu thuẫn trong chính con người mình.

Vở kịch mà Riggon chuyển thế có tên “What we talk about when we talk about love”, được dịch sang Tiêng Việt: “Mình nói chuyện gì khi mình nói chuyện tình.” Vở kịch này cùng các nhân vật trong phim cùng toàn bộ phim có một sự liên kết tầng tầng lớp lớp, chặt chẽ tới mức khó có thể bóc tách từng phần. Trong lời tựa dành cho tập truyện “Mình nói chuyện gì khi mình nói chuyện tình”, Hoài Thu viết “Giọng văn của Raymond Carver thể hiện trong tập truyện được gọi là “tỉnh rụi” bởi có vẻ như ông không can thiệp, bình luận gì về những tình tiết truyện, tính cách nhân vật hay những mối quan hệ chóng vánh, mệt mỏi giữa họ với nhau, mà cứ để bộ mặt xã hội Mỹ thời hậu công nghiệp tự thể hiện như vốn dĩ nó vẫn thế. Dù lối viết và cách dùng câu chữ hết sức đơn giản, những câu chuyện của Carver được ví như những bài thơ. Bạn không đọc mà như đang nghe ai đấy kể cho bạn chuyện của họ, để rồi khi bắt được đúng dòng cảm xúc, bạn có thể thấy hơi thở của mình… chựng lại”. Khán giả có thể coi đây chính là một phần nhận xét cho cái chất của phim Birdman. Dường như đạo diễn đã mang hơi thở và không gian truyện làm cái bao trùm để xây dựng nên toàn bộ phim. Chính là như vậy, cái chất đau đớn, âm u không đường lối của các nhân vật trong “What we talk about when we talk about love” cũng chính là con người của các diễn viên. Cả phim dường như chỉ bao gồm một cảnh quay liên tiếp, những cú lia máy cần sự sắp đặt chính xác và liên tục khiến người ta liên tượng tới cuộc sống khiến con người phải bước đi không ngừng nghỉ, không một cảnh cắt. Những góc quay thấm sâu chất nhân vật, đặc biệt là cảnh quay hành lang dài dặc thêm phần nghiêng ngả, u tối mà chẳng biết dẫn đến đâu. Đây có vẻ chính là lý do cho giải thưởng “Quay phim đẹp nhất” của Oscar năm nay. Hơn 100 phút của Birdman đem ta vào khung cảnh hỗn loạn như việc ta được rơi vào trong thế giới nội tâm của các nhân vật. Dù vậy, không một câu trả lời rõ ràng được nhắc tới. Chỉ có những tình tiết như những điểm sáng giúp ta tìm lối thoát cho những khúc mắc ấy. Ấy là khi ta biết mỗi con người dù có là một lão già rối bời, một tên khốn nạn không biết cách cư xử, một con nghiện chống đối, một nàng diễn viên nhạt nhòa thì họ vẫn có giá trị của riêng mình. Họ đang sống và không vô hình. Và con người thực sự trở thành anh hùng khi họ tìm được chính mình, bước qua được giới hạn của bản thân. Họ vẫn có thể tự do và mạnh mẽ giống một người hùng thật sự dù rằng những rạn nứt trong tâm hồn vẫn còn nguyên.

Lá.

Advertisements

6 thoughts on “[Review] Birdman – Người chim (2014)

    1. Vâng con thấy phim hay lắm cô ạ.
      Tuy nhiên con đọc nhận xét của nhiều người thì thấy mỗi người một quan điểm, đặc biệt là có rất nhiều tranh cãi về cái kết phim. Chính con cũng chỉ tự suy diễn theo ý mình chứ chưa thực sự thấm đoạn kết. Cô xem rồi có gì bàn luận giúp con hiểu thêm thì thật tốt cô ạ.

      Like

  1. Mình vừa xem xong phim và thật sự chưa hiểu rõ đoạn kết của phim nên gõ gg search ra được bài của bạn. Review rất hay ạ. Có lẽ đạo diễn muốn người xem hiểu cái kết đó theo nhiều cách, theo cách mình hiểu thì ông Riggan đó, đã nhảy từ trên cao xuống và chết theo đúng nghĩa, nhưng nếu hiểu theo cách trừu tượng thì vai diễn mà ông tạo nên, là bất tử. Thực sự thì mình vẫn không hiểu rõ lắm nên hơi khó diễn đạt. Tại sao ông ấy nhìn đàn chim bay và muốn bay theo? Tại sao Sam khi ngó đầu ra ngoài cửa sổ, nhìn xuống tìm bố, rồi lại nhìn lên, mỉm cười? Cô cười vì điều gì? Vì bố cô thật sự biết bay? Thật sự là “Birdman” hay một điều gì đó khác? T.T phim rất sâu sắc quả thật khó nắm bắt được nội dung.
    btw mình k thích cách bạn dịch “What we talk about when we talk about love” vì nghe nó hơi thô. Mình nghĩ nên dịch là “Ta nói gì khi ta nói về tình yêu”, nghe hợp hơn 🙂 😀

    Like

    1. Quả thật là kết phim khó hiểu bạn nhỉ. Ban đầu, cá nhân mình hiểu đó là một cảnh phim ngụ ý trừu tượng. Ấy là Rigan trở thành một anh hùng trên sàn diễn của ông, đem đam mê của mình bước lên đỉnh cao hằng mong muốn. Trong tình cảnh ấy, ông giống một người chim có thể bay lượn tự do trên bầu trời nghệ thuật của mình. Và ông đã bay, còn Sam mỉm cười. Mình nghĩ nụ cười ấy không phải nụ cười đối diện với cái chết.

      Tuy nhiên, xét theo mạch phim thì, nếu ý nghĩa của cảnh cuối thực sự như vậy thì có phần không đồng nhất và hơi trật khỏi đường ray xuyên suốt phim, hơn nữa cuối phim ta còn có thể nghe thấy tiếng xe cứu thương. Vậy nên nhiều khi mình thấy giả thiết của bạn hợp lý hơn: Riggan đã nhảy và kết thúc cuộc đời. Nhưng không có gì là chắc chắn nhỉ.

      À còn về tên truyện là mình lấy nguyên tên của bản xuất bản tại Việt Nam của NXB Văn hóa Sài Gòn năm 2009. Truyện xuất bản lâu rồi nên hiện mình cũng chưa tìm được, Mình chỉ được đọc đúng bản gốc trích đoạn “What we talk about when we talk about love” thôi.

      Còn nữa, cám ơn bạn vì đã chia sẻ với mình :3

      Like

  2. Em không nghĩ là có nhiều người sẽ xem phim này đâu, bởi vì nó không phải một bộ phim theo đúng trào lưu hiện đại và nội dung cũng không phải là điều hấp dẫn giới trẻ bây giờ. Nhưng cảm ơn chị vì đã viết Review về phim và phần nào khiến bộ phim đến được với nhiều người hơn :ôm-ôm: Đây là một trong những bộ phim mà em thích nhất trong số phim được giáo viên giới thiệu cho xem suốt 2 năm học qua.

    Tất cả từ cảnh quay cho đến nội dung, em cảm thấy không hề có chút nào thừa thãi. Và với một đứa fan cuồng Marvel xem đánh nhau tung toé Avengers các kiểu như em, thì người hùng để lại dấu ấn trong em nhất hoá ra lại là Birdman đó. Birdman giống như một người hùng mà trong ai cũng có, là biểu trưng cho hào quang trong tâm khảm của mỗi cá nhân. Có điều là, Birdman ở đó một là để ta vọng ngưỡng và hai là để ta khuất phục, chứ không phải chỉ để vọng ngưỡng như những người hùng thông thường (và ừ thì mình cũng muốn khuất phục Iron Man với Hulk lắm nếu mình mang tâm lý anti-hero hehe).

    Với mấy cái hiểu biết em được học ở trường, thì bộ phim phản ánh phần nào về bộ mặt của Broadway, cũng như ‘What we talk about when we talk about love’ phản ánh về xã hội Mỹ thời hậu công nghiệp vậy. Giống như Riggon, số phận của Broadway cũng gắn chặt với hào quang một thời của nó mà không vượt qua nổi, rồi không thể chọn làm gì ngoài suy thoái và kết thúc. Nhìn mà xem, từ sau thời kì hoàng kim thì ta chẳng bao giờ có thể tìm lại được Broadway ‘thực sự’ của những ngày đó.

    Hình ảnh cuối cùng về cú rơi của Riggon cũng chính là cú sụp đổ của Broadway. Thầy giáo em bảo ổng thể nào cũng vô viện mà có lẽ lần này tèo téo teo luôn à~ Nhưng Birdman vẫn bay lên, như là hình bóng của thời hoàng kim của Broadway không bao giờ biến mất và Broadway vẫn vang danh mãi đến bây giờ á.

    Hehe tại chạm trúng mạch nên chia sẻ chút vậy thôi nè :”> Một lần nữa, cảm ơn chị về review này :ôm-ôm:

    Liked by 1 person

    1. Cảm thấy được giải ngố về cái kết. Cảm ơn em nhiều luônnnnnn.

      Chị cảm thấy toàn bộ Birdman là một thể thống nhất, từ nội dung, lời thoại, cách quay phim, ánh sáng, nhạc phim. Tất cả đều gắn kết chặt chẽ với nhau. Cái gì cũng đáng để mình tán thưởng. Có điều cái kết khó hiểu với chị ghê luôn. Phải cảm ơn em nhiều vì đã chia sẻ cho chị mới đúng. :ôm-ôm:

      Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s