[Movie] Detachment – Chúng ta dạy cho lũ trẻ điều gì?

Rất may mắn vì mình đã được một bạn trên fb giới thiệu cho phim này. Và cảm ơn Yoongi vì đã giới thiệu phim này cho Namjoon, nhờ đấy mà chúng mình mới biết đến.

Cũng lâu rồi mình mới nói chuyện xem phim. Đây không phải review nên nếu mọi người muốn xem phim một cách trọn vẹn thì hãy xem trước rồi quay lại đây sau nhé. Còn nếu để mình review ngắn gọn thì Detachment nói về giáo dục và con người. Mà vốn dĩ giáo dục chính là về con người. Những thước phim đau buồn cuốn hút và sống động như một vật thể sống. Màu phim chân thực không có sự can thiệp của kỹ thuật số. Cùng với đó là lời kể như phóng sự, những câu thoại được trau truốt, nhạc phim và dàn diễn viên tuyệt vời tạo nên hơi thở cho Detachment. Mà mỗi hơi thở đều khiến mình nín lặng, nhưng tâm trí bị khuấy đảo liên hồi.

(Phim có những nội dung, câu từ tục tĩu. Bài viết có nội dung, câu từ tục tĩu. Xin hãy cân nhắc trước khi đọc.)

———-

Rầu rĩ và buồn thảm. Detachment nói về giáo dục và con người dưới dòng chảy quẩn quanh trong một cái lồng phô bày bi kịch.

“Tôi là tiền, tôi qua tay người ta như một tờ đô la chà xát vào cây đèn. Rồi thì một vị thần hiện lên và khóc lớn, ầm ĩ; nhưng ráo cả nước mắt ấy dành cho tôi, và đó là lúc mọi chuyện thành ra sai lầm.”- Henry –

Henry là một thầy giáo tạm thời. Anh đi qua rất nhiều trường học. Tạm ở đó rồi rời đi để lại tạm ở một nơi khác.

Câu chuyện đã bắt đầu từ trước đấy rất lâu, nhưng được ghi lại từ thời điểm Henry tới một trường công lập với lũ học sinh “hư hỏng”. Chúng nhổ vào mặt giáo viên. “Nhổ” ở đây là quát tháo, khạc ra rồi phun một bãi nước bọt vào mặt người dám đuổi chúng ra khỏi lớp. Chúng cười cợt và nói với giáo viên rằng đ*t mẹ. Chúng giận dữ, bất cần. Chúng chửi bất cứ ai xung quanh là đĩ đượi, là đồng tính và nói chuyện bú c*c làm vui. Chúng giã đầu một con mèo cho bê bết máu. Không hoài bão. Không đam mê. Không nhiệt huyết. Không tâm hồn.

Những người giáo viên trông như mệt nhoài, như bị bào mòn sức sống. Một cô hiệu trưởng trường công lập sắp được cho về hưu, đúng hơn là bị đào thải. Một người thầy phải uống thuốc để có thể đối diện với những tiết dạy của mình hay những tiết dạy thay phần cho những người không còn muốn chống chịu với lũ trẻ ấy. Một vị bác sĩ ngày ngày phải cố gắng giúp những con người không mong muốn được giúp. Những người thầy đã từng có phần nào đó trông mong rằng mình có thể tạo ra một điều khác biệt và nhận ra rằng mình đang và đã thất bại. Những người thầy không biết phải làm gì.

Ngôi trường này đôi lúc giống như căn nhà của Usher (*), tàn tạ, trống rỗng và khiến người ta khổ đau. Ngôi trường với những hành lang dài dặc trông chờ những vết nứt xuất hiện và sụp đổ. Như Henry nói, ấy không phải chỉ là một lâu đài cũ kĩ, ọp ẹp, đổ nát mà còn là một trạng thái tồn tại.

Henry là nhân vật chính của Detachment. Sự xuất hiện của anh là một biến đổi nhỏ giữa trạng thái tồn tại kéo dài của ngôi trường ấy. Nhưng một vị thầy giáo tạm thời không phải là điều kì diệu cho ngôi trường, cũng không phải giải pháp dành cho những đứa trẻ ở trong đó.

Henry không phải thánh thần được gọi đến để ban cho tất thảy học sinh một chiếc phao cứu sinh. Anh là một kẻ buồn thảm lớn lên mà không nhận được sự dẫn dắt cần có. Henry bảy tuổi tìm thấy mẹ mình tự sát, với thân thể không có lấy một mảnh vải che. Henry những năm trước bảy tuổi không biết cha mình là ai. Trong nhà luôn chỉ có một cậu bé, một người mẹ sau này tự sát và một ông ngoại sau này nằm trong viện dưỡng lão với tâm trí rối loạn hoang tưởng về cô con gái. Cậu bé ấy nhận được sự bảo vệ của người mẹ bằng cách hằng đêm bắt cậu đóng cửa trong phòng, đề người ông ở ngoài nói với bà rằng “Ôm cha đi”.

Henry gần như không có gia đình. Cảnh tượng thiếu vắng sự hiện diện của cha mẹ trở thành khung hình quen thuộc với anh, trở thành gốc rễ cho mọi sự cô đơn, đau đớn anh mang. Trong mắt ông của Henry, thật kì lạ làm sao anh vốn luôn khép mình từ nhỏ. Nhưng cách một đứa trẻ nhìn nhận không giống như những gì người lớn áp đặt cho chúng. Trẻ và non nớt và không hiểu biết. Một đứa trẻ không có đủ trí thức, không có đủ tưởng tượng, không có gốc rễ để lựa chọn và bảo vệ chính mình. Chúng cứ vậy bị xô đi, trở thành một phiên bản tồi tệ của bản thân mà chúng hay bất cứ ai đều không mong muốn.

Những đứa trẻ “hư hỏng” ở ngôi trường ấy cũng như vậy. Có một cách nói phù hợp hơn dành cho “hư hỏng”: thiếu giáo dục. Không có ai dẫn dắt để giúp chúng hiểu được sự phức tạp của thế giới chúng đang sống. Cách chúng sống, cách chúng đối diện với tương lai đầy những dấu hiệu bi đát thảm thương lại là sự lựa chọn không hoàn toàn nằm trong tay chúng. Hay Erica, cô gái nhỏ tuổi lang thang khắp nẻo để làm điếm, bị quỵt tiền, bị cưỡng hiếp, bị đánh đập cũng chỉ là một đứa trẻ bị tách biệt, không nơi nương tựa và không biết phải làm gì ngoài mặc cho mình trôi nổi.

Tất cả chúng ta đều cần trở thành một ai đó. Cô hiệu trưởng sắp bị hệ thống giáo dục đào thải cần trở thành một ai đó. Những người thầy cô bất lực cần trở thành một ai đó. Henry với mong muốn giúp đỡ lũ trẻ, với nỗi sợ mình giống như ông ngoại, với những khổ đau và và cô đơn cần trở thành một ai đó. Những cô cậu thiếu niên cũng vậy. Chúng cần trở thành một ai đó, để thoát khỏi bể khổ đau mà chúng cần thoát khỏi.

Nhưng trở thành ai đó không dễ dàng. Khi chính những người lớn cũng có những lúc chẳng là ai. Chúng ta tồn tại ở nơi này nhưng chúng ta trống rỗng.

Và dạy cho lũ trẻ trở thành một ai đó lại càng không dễ dàng. Khi những người thầy cũng có muốn vàn vấn đề, họ mang theo gánh nặng của đời mình mỗi ngày, mang theo khi thức dậy, khi tới trường, khi về nhà. Có những khi, gánh nặng lớn ấy choán hết họ, và cuộc đời thì như cứt đái, và trong họ chẳng còn không gian để dành cho người khác.

Hiệu trưởng của trường có nói với Henry: điều quan trọng nhất là hãy dạy theo giáo trình. Nhưng làm sao có thể dạy cho lũ trẻ những điều cần dạy nếu chúng không tin rằng những thứ được dạy dỗ là điều có ý nghĩa cho cuộc đời chúng?

Lũ trẻ cần được học về kiến thức nhưng chúng cũng cần tưởng tượng. Chúng cần có kiến thức căn bản và cả những thứ của riêng mình để có thể tự bảo vệ tâm trí trước những thông tin phiến diện xã hội đang nhồi nhét vào đầu chúng. Chúng cần tìm được nơi mình có thể bắt đầu tiến lên và trở thành một ai đó. Chúng cần học để biết cuộc sống phức tạp và chúng cần có bản lĩnh mà làm một cái gì đó, không phải để bất cần một cách hèn nhát. Chúng cần được dẫn dắt để không như Meredith, một học sinh có tài năng hội họa, tưởng chừng như nhận được tất cả sự quan tâm cần có từ gia đình nhưng không được thấu hiểu, bị tách biệt, cô đơn, đau đớn và chọn cho mình một giải pháp vĩnh cửu cho những vấn đề nhất thời: cái chết.

Dạy cho những đứa trẻ về đời, về nhiều hơn hai màu trắng và đen, nhiều hơn những con số cộng lại với nhau không thể gói gọn ở những bài giảng trong giáo trình, cũng không thể gói gọn trong những người thầy. Lũ trẻ cần nhiều hơn thế.

Mối quan hệ khiến người ta như vỡ ra trong Detachment là cuộc gặp của Henry và Erica. Con bé điếm cứ lê la muốn kiếm cơm từ Henry. Anh mang nó về nhà. Cho nó ăn, cho nó ở, bôi thuốc cho những vết thương mà chính nó chai lỳ cho là không quan trọng. Và nó thiết tha Henry. Con bé điếm không lang thang khắp nơi, nó nấu bữa sáng, nó chờ đợi, nó lắng nghe về anh, cùng một bà mẹ, cùng một người ông. Nó ở đấy khi Henry cần một bàn tay nhỏ để nắm lấy. Nó thiết tha rằng ấy là những gì nó cần: Một gia đình, tốt, dịu dàng, tử tế, yêu thương. Cũng là điều ai cũng cần để mà có thể lớn lên.

Có những ông bố bà mẹ trong Detachment coi giáo dục là chuyện của nhà trường. Họ quẳng con của mình vào một ngôi trường và mắng chửi, gào thét khi không được như mong muốn. Như thể việc họ làm (và cho rằng làm vậy là đủ) là một cuộc trao đổi mua bán rằng anh cầm tiền đi và làm cho đứa trẻ này trưởng thành là toàn phần trách nhiệm của anh. Chính gia đình Henry cũng là một gia đình đã vứt bỏ một đứa trẻ bơ vơ, để nó tách biệt và tự tìm đường của nó. Henry từng nói rằng những ông bố, bà mẹ lý ra nên trải qua những cuộc kiểm tra, phải có một thứ gọi là chứng chỉ cha mẹ trước khi thật sự nhận lấy cái tên gọi ấy. Vì rõ ràng, lũ trẻ không thể nào học về cuộc đời nếu chúng chỉ có những người thầy đi với chúng 3 tuần, hay 1 kỳ học hay một tới ba năm học. Chúng cần một người dẫn lối dài hơi để cho cuộc đời chúng không ngắn ngủi.

Rõ ràng cho đến đoạn kết, ngôi trường vẫn dường như sụp đổ, Meredith tự sát, Henry không phải phao cứu sinh cô bé ấy cần có, cũng không phải thánh thần cho cả đám học sinh. Nhưng ít nhất anh đã cứu Erica. Và phần nào, để Erica cứu anh khỏi nỗi cô đơn, tách biệt, đau đơn dai dẳng.

Detachment không dạy cho chúng ta một phương thức cụ thể để dạy dỗ những cô cậu trẻ tuổi. Nhưng Detachment đã nhắc nhở ta phải nghĩ về việc chúng ta nên dẫn dắt lũ trẻ ra sao hay chúng cần ta dạy cho chúng điều gì.

“Chúng ta có trách nhiệm phải dẫn dắt những người trẻ tuổi để chúng không kết thúc bằng việc sụp đổ, ngã xuống nơi lề đương và trở nên vô nghĩa.” – Henry –

Detachment còn nói đến nhiều hơn thế nữa nếu ta nhìn từ những góc độ khác đi. Nhưng chỉ những gì được nhắc đến cũng đã đủ để làm bộ phim trở nên lớn lao với mình.

Và một lần nữa, dàn diễn viên rất rất tuyệt vời. Đặc biệt là Adrien Brody (Henry) và Lucy Liu (Dr.Park). Họ không tạo nên những màn trình diễn trên phim mà đã tạo nên những nhân vật sống thực sự. Xuất sắc.

(*) Từ truyện The Fall of the House of Usher của Edgar Allan Poe

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s