[Sách] Ba ơi, mình đi đâu? – Jean-Louis Fournier

Ba ơi, mình đi đâu? – Một câu hỏi mãi mãi không lời đáp.
(Cảm nhận ngắn, có spoil)
IMG_3346
Hình ảnh được đặt ở tấm bìa lót của cuốn “Ba ơi, mình đi đâu?” là hai bóng chân treo ngược.
Jean-Louis Fournier, tác giả của cuốn sách có hai người con trai tật nguyền là Mathieu và Thomas. Ở tuổi 70, ông đặt bút viết “Ba ơi, mình đi đâu?” như một cuốn nhật kí về những mẩu chuyện vụn vặt cùng con mình. Không có cốt truyện liền mạch, chỉ có lời đề tựa là câu nói của đứa con tật nguyền và từng câu từng chữ trong sách là nỗi lòng của người cha.
Mathieu và Thomas tội nghiệp nhìn không rõ, xương lại yếu, chân khèo, lưng gù và là  hai đứa trẻ ngốc nghếch sẽ chẳng bao giờ lớn. Việc có hai đứa con trai mang thẻ tật nguyền màu cam đối với Fournier giống như trải qua hai ngày tận thế.
Vậy mà lạ thay, trước sự thảm thương ấy, trong khi chúng ta trao đi xót xa, rồi bàn tán những lời cay đắng thì cha của hai đứa trẻ lại thản nhiên mang cái tật nguyền của con mình ra đùa cợt. Nhà văn trào lộng này dùng giọng văn châm biếm đè lên chính những vết cắt sâu hoắm của đời mình, khiến cho những lời tự sự của ông mang màu độc nhất. Màu sắc kì lạ này khiến đôi người khó chịu, phải quăng bỏ không đọc nữa, đôi người nghĩ ông là một lão già khùng điên, và vài người khác lại lao theo đấy mà trải đủ tiếng cười chua xót.
Sẽ khó có thể kiếm một cuốn sách thứ hai mở ra những nghĩ suy của một người cha có con tật nguyền chân thực đến vậy. Có những điều người ta né tránh vì không muốn làm tổn thương những người tật nguyền thì Fournier lại thẳng thừng nói ra như thể mọi thứ vốn vậy, nghiễm nhiên và cần được phơi bày. Ông gọi đó là đặc quyền của người cha có hai đứa con tật nguyền.
Fournier viết rằng ông đã ước mình chưa từng tạo ra lũ trẻ. Có lúc ông nghĩ, nếu ông vô tình hay cố ý lạc mất bọn trẻ thì biết đâu đấy chính là điều kì diệu. Rồi một lần, ngồi trên xe với một Mathieu chỉ biết phát ra những âm thanh “Brừm Brừm” và một Thomas chẳng biết câu gì ngoài “Ba ơi, mình đi đâu?”, Fournier nghĩ nếu lúc ấy ông bị tai nạn ô tô nghiêm trọng, có lẽ mọi chuyện sẽ tốt hơn, nhất là với vợ ông. Nhưng ông cũng nói, bởi ông mang Mathieu cùng Thomas chào đời nên ở giữa thế giới của loài người bình thường, chúng phải làm những con chim sẻ với làn da mỏng manh, khung xương chực vỡ nát mà chịu cảnh đầy ải trong gương mặt buồn rầu. Ông trút lên mình tội lỗi nặng nề khi nghĩ rằng nếu được ước, những đứa con ông sẽ ước rằng chúng chưa từng có mặt trên thế giới này.
Sau những lời châm biếm Mathieu và Thomas rằng chúng thật ngu ngốc, chúng là lũ đầu rơm, có chúng cũng như không hay chúng là những thiên tài ở thế giới riêng của chúng, ta lại thấy thứ ông đang nhạo báng là cuộc đời cay nghiệt của bản thân. Có lẽ đó là cách duy nhất để tác giả không suy sụp trước cuộc đời dài dặc luôn phủ một lớp kính mờ xấu xí. Dù rằng ngay sau một những tiếng cười chẳng mấy vui vẻ, là sự chua xót ông dành cho chính mình.
Người cha luôn khiến mọi người ngạc nhiên khi nói về những đứa con tật nguyền với giọng điềm tĩnh hơn cả người dưng ấy vẫn mơ mộng. Có những mơ ước nhen nhúm mờ nhạt ẩn sâu sau tầng trào phúng ông vẫn khoác lên con chữ. Ấy là khi ông tự động nghĩ về những tương lai tương sáng cho Mathieu và Thomas, nơi chúng đi học, đi làm, hoặc ít nhất là biết đọc sách. Vì ngày thường những đứa con tật nguyền ấy chỉ có bộ mặt ủ ê, không hiểu biết và khổ sở hơn bất cứ kẻ khổ sở nào khác, ông đã mong chúng có thể mơ. Ông tưởng tượng rằng trong đêm tĩnh lặng, là khi chúng đón nhận được thế giới, cũng biết vui buồn, biết sống như một người bình thường và ban ngày với cái lốt ngờ nghệch mới chính là giấc ngủ của chúng. Dù rằng mơ xong, chính ông sẽ cười sự ngớ ngẩn của mình nhưng tình thương ông dành cho con mình đã đến tự nhiên và hiển diện rõ ràng ngay trong từng câu chữ như thế. Phía sau những mong muốn nghe như tàn nhẫn, lối viết trào phúng khùng điên là mong muốn những đứa trẻ của ông được sống như một con người chứ không phải tồn tại như một thân xác không biết đến gì ngoài những cơn đau. Bởi hơn tất cả, ông yêu Mathieu và Thomas của ông, thương chúng từng giờ, từng ngày, trong từng sự ngờ nghệch mà ông vẫn chê bôi.
Và trong những mảnh cắt không đầu không cuối của “Ba ơi, mình đi đâu?”, cũng có những khi tình yêu của Fournier đối với con ông như một cơn lũ tràn ra, lấp kín cả lớp vỏ bọc cười cợt vốn có. Hơn cả là những dòng khi Mathieu ra đi:
 “Con trai bé nhỏ của tôi rất dễ thương, lúc nào thằng bé cũng cười, đôi mắt nó nhỏ, đen và sáng, như mắt chuột.
Tôi thường sợ mất nó. Nó cao hai centimet. Thế là nó đã mười tuổi.
Chúng tôi có thể giữ nó bên mình, chúng tôi luôn có nó trong tay, nó không cồng kềnh, chúng tôi nhanh chóng để nó vào túi, nó không mất phí vận chuyển công cộng, và đặc biệt, nó rất tình cảm, nó thích bới chấy trên đầu chúng tôi.
Một ngày kia, chúng tôi mất nó.
Tôi thức thâu đêm lật từng chiếc lá rụng lên.
Đó là mùa thu.
Đó là một giấc mơ.”
Khi ấy, cái chết của đứa con tật nguyên đánh tan lớp trào phúng. Cái chết của một sinh linh dạo thoáng qua một vòng trái đất chỉ để chịu đau khổ cướp hết nụ cười. Chỉ còn lại hình ảnh một người cha mệt mỏi, thương nhớ trong đau xót và bất lực.
Và sau cùng, Thomas không còn người anh Mathieu vẫn sống, vẫn là một đứa trẻ dại khờ dù tuổi đã lớn, vẫn gần như chỉ biết một câu: «Ba ơi mình đi đâu?». Cụ già lưng còng bé bỏng Thomas cùng người cha mệt mỏi vẫn không biết đi đâu, vẫn đứng chững lại trước ngõ cụt kể từ lúc hai đứa trẻ tật nguyền ra đời. Họ không có lối thoát. Cũng chẳng ai trong những người đọc chữ của Fournier giúp ông tìm được lối thoát. Tất cả chỉ biết gặm nhấm lại cái đau cùng tình yêu qua một giọng văn trào lộng.
– Lá –
Advertisements

[Review] Yuanming | BTS fanfiction

Mình có ý định viết bài này kể từ ngày đầu tiên đọc truyện của Yuanming. Nhưng vì mình là một đứa tùy hứng, ít khi ngấu nghiến hết một cái gì trong lần đầu gặp nên hôm nay mới đọc hết fanfic Bangtan của bạn ấy.

Tất nhiên mình viết những cảm nhận cá nhân, không vay mượn của người khác nên từ “người đọc” là chỉ một mình Lá.

Và mình có trích dẫn nhưng không xì poi nội dung.
[Dưới đây là diễn giải một đề cử nên đọc to đùng trong ficdom Bangtan]

13268590_1159535537444280_6590916565731551571_o

————
Yuanming.

Tiếng Việt mình có nhạc. Nói đúng hơn là câu từ Tiếng Việt sẽ có nhạc tính nếu bỏ tay đúng người. Trong số những tác giả viết fanfic của Bangtan mà mình từng đọc, Yuanming là người gần với nhạc nhất. Bạn ấy chưa phải là một nhạc sĩ của con chữ nhưng đủ nhạy cảm với thanh, âm, vần để kết dính chúng lại trơn tru và đôi khi sẽ điểm thêm vào lòng người đọc dăm ba nốt nhạc, khi dài, khi ngắn, rồi mở ra một không gian truyện của riêng mình. Có thể coi đây là lời mời gọi đọc không thể chối từ đối với một đứa dở hơi thích nhạc như mình.

Trong những dải chữ rất dài, mà chúng ta nên đọc một cách chậm rãi bởi cảm xúc lắng lại trong từ nặng hơn mặt chữ nhiều, có ba chữ được tô thật đậm: “mơ”, “chết” và “yêu”. (Tất nhiên, một lần nữa, với cá nhân mình là vậy)

Mơ.

Không gian truyện của Yuanming luôn giống một cơn mơ. Truyện nào cũng vậy. Dù bạn ấy có gắn các nhân vật với khung cuộc đời thật của họ thì người đọc vẫn thấy mình đang lơ lửng ở chốn không thực, giữa một dòng đầy cảm xúc làm chân không chạm đất. Lại thêm vào cả giấc mơ của các nhân vật: mơ về một thế giới riêng cho những tình cảm chân thật nhất, mơ về lý giải riêng mình, mơ để mở những khoảng trong lòng mà đời thường không kể hết. Vậy là càng thêm mơ hồ.

Có thể vì vậy, mà đôi khi, thi thoảng lắm thôi, có một câu hỏi giống như rơi lạc vào truyện và có vẻ như không được diễn giải cho trọn ở phần sau đấy.

Ví như câu “Và Namjoon tự hỏi, liệu mình đã yêu Yoongi hơn cả bản thân lần nào chưa?” hiện lên giữa một mảng màu tình yêu ám ảnh nhưng không đào sâu vào thứ gọi là ích kỷ, hay yêu bản thân. Hoặc không, do về mặt tâm tư này, mình với người viết lệch nhau hoàn toàn rồi. (Tự buồn một chút)

Dù vậy, không gian truyện của Yuanming giống một làn sương đặc màu, mà có lẽ sẽ lưu lại thật lâu. Thậm chí ngay cả khi người đọc đã quên mất cốt truyện rồi thì làn sương vẫn còn đấy như một dấu ấn của người viết. Ấy là cái riêng mà ít ai làm được.

Chết.

Không phải truyện của bạn ấy toàn chết chóc. Hoàn toàn không phải vậy. Chỉ là cái chết của bạn ấy đến nhẹ nhàng hơn nhiều câu truyện khác nhưng để lại một vũng nước đọng lâu hơn nhiều câu truyện khác.
Cái chết được nhắc đến trong fic Yuanming bao gồm cả cái chết của thể xác hữu hình và cái chết của tâm hồn vô hình.

Ví như thế này, “Lại có những tháng năm như ẩn mình chờ chết, đúng, là chờ chết. Vì cảm thấy lòng mình trống rỗng chẳng hề muốn gì.” Và thế này, “Trong thế giới này, chẳng có quả tim nào là đang đập cả. Chúng đều bị tình yêu giết chết cả rồi.”

Hoặc một đoạn mình rất thích, như thế này, “Chết đi rồi, sẽ chẳng còn nhớ, chẳng còn quên, chẳng còn yêu thương sầu khổ hay ký ức gì cả. Niềm đau nằm cả lại cho người còn sống. Chỉ cần người ở lại quên là mọi thứ liền như tro tàn theo cơn gió mùa cuốn bay đi mất chẳng còn gì… Chỉ cần người ở lại quên. “

Nếu đọc đầy đủ từng truyện, chết của người hay của lòng không hiện lên đơn thuần như một sự kiện để kêu gọi người đọc đau đớn, mà nó hiện lên dưới một lớp suy tư. Tất nhiên chúng ta không nên đánh giá người viết, nhưng mà khổ nỗi thích cái gì lại càng khó kìm lòng đánh giá. Đọc mà tự nhiên nghĩ, có lẽ người viết đã nghĩ rất nhiều về sống và chết giữa những tình cảm ràng buộc đời người, mà cứ nghĩ chắc là những suy tư từ chính bạn ấy, hoặc những người gần bên.

Mà bỏ qua đi, điểm quan trọng ở đây là, suy cho cùng, trong giới hạn những câu truyện đọc có vẻ ngắn mà rõ dài này, cái chết của người hay của lòng cũng là để tỏ rõ một chữ khác, là chữ “yêu”. Cũng chính vì thế, chữ “chết” của Yuanming mới là một chữ đậm màu.

Yêu.

Tất nhiên rồi, yêu. Vì đây là những câu chuyện tình.
Mình lại chẳng muốn bàn nhiều về cái yêu giữa những nhân vật trong truyện. Yêu này ấy hả, nó là thứ ấm áp, dịu dàng, bao dung mà cũng vì ấm áp, dịu dàng, bao dung đến cùng cực nên thành buồn (ở đôi chỗ chính Yuanming cũng nhận là cực đoan). Buồn lắm, buồn như mình đang yêu ấy. Và đau, đau thì là của riêng từng nhân vật, từng câu chuyện. Cái này… hay là cứ để dành để ai đọc tự cảm thấy hen.

Thứ mình muốn nói đến hơn là cái yêu khiến Yuanming trở thành người viết fanfic BTS mình thích nhất cho đến thời điểm này. Đọc fic ấy mà, thấy bạn ấy yêu nhân vật của mình, đúng hơn, là con người thật là cơ sở tạo nên nhân vật đấy. Nhất là Vmin, nhất là Jimin. Hoặc không, là do tình cảm nhỏ xíu của mình với Jimin có nét tương đồng với bạn ấy nên mình thấy vậy đi? (một tí xíu thôi, một tí xíu thôi)

Truyện mình thích nhất của Yuanming là “Tháng ngày xanh thẫm”, truyện có nhạc tính nhất, truyện có nhiều tình yêu đối với Jimin nhất. Lần đầu đọc truyện này, mình cứ nghĩ: “Bạn ấy thương Jimin lắm, chắc phải thương Jimin lắm”. Muốn lý giải vì sao thì thật khó, có thể vì bạn ấy đem rất nhiều cảm nhận của bạn về Jimin bỏ vào nhân vật của bạn, mà vốn truyện của Yuanming là một dòng tràn cảm xúc nên có lẽ cái tình cảm nó cứ vậy hiện ra thôi.

Cái này làm mình thích truyện của bạn ấy hơn rất nhiều.

Vậy đấy, mình luôn thích fanfic đem thật nhiều hình ảnh đời thực của idol vào. Mình cũng thích những câu văn làm mình ghen tị nữa. Mình thích cả những tình cảm gần bên con chữ. Thế nên mình thích fic của Yuanming, và khuyên rằng những ai có ý định đọc fanfic của Bangtan thì hãy xem thử.

Phải rồi, mình nghĩ fic nào của Yuanming cũng đáng đọc hết (bạn ấy cũng chẳng viết nhiều nữa – hãy khóc 1 giây) nhưng đây là thứ tự yêu thích của CÁ NHÂN mình:
– Tháng ngày xanh thẫm
– Tinh cầu thinh lặng
– Thời gian hổ phách
– Bên ngoài khoảng sương giăng
– Thế giới giả lập = Mạnh hơn sợ hãi

Hết rồi.

Ảnh là cắt ra từ wp của Yuanming. Không xin phép đâu. *xin đừng chặt đầu*

Cre pic to đùng: https://yuanminghan.wordpress.com/

[Một cái tái bút liên quan: Nếu mình nghĩ gì sai mình xin không chịu trách nhiệm. Đùa thôi, nếu mình viết phải cái gì ngu ngốc, người biết xin hãy nói với mình.]

– Lá –

[Review] Cửa tiệm thời gian – Lee Na Young

Sau khi đọc cuốn “Cửa tiệm thời gian” của Lee Na Young thì tôi quay lại với mục review sách thiếu nhi đây. Thông thường tháng nào tôi cũng đọc ít nhất một cuốn sách thiếu nhi nhừng suốt thời gian vừa qua, đây là quyển duy nhất tôi muốn viết về.

23605181076_6ddd551bf0.jpg

Tác giả: Lee Na Young
Minh họa: Yoo Jeong Joo
Dịch giả: Nguyễn Tú Uyên
Nhà xuất bản: Hội  nhà văn
Ngày phát hành: 09-12-2015

Đây cũng là lần đầu tiên tôi mang một cuốn truyện thiếu nhi Hàn quốc về nhà.

Hàn Quốc cũng giống như Việt Nam mình ở chỗ việc học của những đứa bé trở thành vẫn đề hệ trọng, rắc rối lớn nhất của các bậc phụ huynh. Cứ ra đường mà xem, những đứa trẻ bé xíu vác một cái ba lô to đùng hoặc kéo theo một chiếc vali con đựng toàn sách vở. Nếu anh làm công chức nhà nước, sáng cắp ô đi, tối cắp ô về thì một ngày anh có 8 tiếng  bận rộn. Còn với trẻ con ngày nay, sau  một ngày học hành ở trường sẽ là những lớp học thêm ở nhà cô, ở trung tâm và cả  một núi bài tập về nhà. Những đứa trẻ học tiểu học có thể phải thức tới 11 giờ để không bị tụt lùi so với các bạn. Đôi khi nhìn vào, chúng ta thấy chúng chẳng khác nào một sản phẩm dở dang trên dây chuyền sản xuất những đứa trẻ tài giỏi. Cha mẹ, thầy cô, xã hội mong chúng trở thành thiên tài, thành những đứa trẻ với khối lượng kiến thức của một người trưởng thành. Chúng đang phải guồng chân chạy như vậy đấy.

Lee Na Young đã chọn một đứa bé  trong số chúng để bắt đầu câu chuyện của mình: Yoon Ah. Yoon Ah là  một cô bé học lớp 4. Cô bé chăm chỉ, yêu thương gia đình và học hành giỏi giang. Với cô bé, không việc gì có thể quan trọng bằng việc xếp hạng 1 trên lớp (và trường). Bố Yoon ah đã mất. Mẹ cô bé là người phụ nữ đặt việc con mình học giỏi lên hàng đầu.  Cô bé sẽ bị quát mắng nếu đi học thêm muộn, bị càm ràm nếu không đạt kết quả học tập như mong đời. Bà xếp cho Yoonah một thời khóa biểu kín mít, làm việc quần quật để chi trả cho thời khóa biểu ấy. Vậy là tưởng chừng Yoon ah sống chỉ để học, mẹ sống chỉ để nuôi Yoon Ah học. Một đứa bé học lớp 4 gần như không có thời gian để chơi đùa với bạn bè như Yoon ah đã thấy mình thiếu thốn thời gian vô cùng. Đấy cũng là lý do cô bé quyết định dung những ký ức hạnh phúc của  mình đẻ mua thêm thời gian.

Câu chuyện đem một bàn cân ra trước mắt chúng ta. Một bên là dành thời gian để hạnh phúc, một bên là dành thời gian để tương lai trở thành người tài giỏi. Cứ lấy thêm 10 phút quý báu, Yoon Ah lại quên mất một điều hạnh phúc cô bé từng trải qua. Những cái 10 phút bỏ hạnh phúc ra mua đã giúp cố bé đạt được một phần những gì mình và mẹ mong muốn: một thứ hạng thật cao. Thế nhưng những hạnh phúc bị xóa đi đã khiến đứa bé của chúng ta dần dần cảm thấy xa lạ, cứng ngắc với tình cảm xung quanh và náo loạn khi không biết mình là ai và mình đang làm gì. Nghĩa là cô bé đã đơ ra với “cuộc sống” thật sự.

Giả như không có cửa tiệm thời gian, không có ai bán cho cô bé thời gian thì biết đâu một lúc nào đấy, chính mẹ của Yoon ah, chính xã hội hiện đại sẽ ép đứa nhỏ dung hết 24 giờ/ ngày để học, học và học. Biết đâu một lúc nào đấy, Yoon Ah hay những cô cậu bé khác sẽ chẳng còn có thời gian để tạo nên những kỉ niệm hạnh phúc. Biết  đâu, vì một tương lai xa xôi mà chúng ta cho là tốt đẹp, chúng ta cướp hết hạnh phúc thật sự của những đứa trẻ ấy?

“Cửa tiệm thời gian” sẽ nhắc nhở cho những ai lỡ quên: hãy để những đứa trẻ của chúng ta được hạnh phúc. Mỗi người các em, các con đều không giống nhau. Chúng cũng giống người lớn, đâu thể luôn giỏi nhất ở mọi mặt, đâu thể thích thứ người khác bắt chúng thích. Tất nhiên không thể không học, nhưng thay vì dồn ép chúng vào những cái khung chật hẹp, hãy lắng nghe những mầm non ấy để biết chúng thích gì, chúng muốn gì và chúng có khả năng gì trước đã. Chẳng phải người lớn còn  phải mệt mỏi với xã hội cuồng quay này sao? Sao chúng ta có thể bắt những đứa bé nín thở cùng mình được? Chúng ta nên giúp chúng có thêm những quãng thời gian hạnh phúc thật sự mới phải.

Nội dung truyện thật sự rất đáng giá trong thời đại này. Tuy nhiên bên cạnh đó, tôi vẫn không thể không đưa ra một lời phê bình. Truyện được viết ở ngôi xưng thứ nhất và chính ngôi xưng này đã khiến tôi đánh giá quyển sách thấp hơn rất nhiều so với nội dung nó mang lại. Tôi không biết do tác giả hay dịch giả nhưng lời kể và cách dung từ của cô bé Yoon Ah quá già và đau đớn, không giống một đứa rẻ học lớp 4 chút nào. Cứ tưởng tượng một đứa bé nói với bạn những câu như : “Tiếng cười của Mi Ra như ghim vào tim tôi. Nhưng so với việc bị MiRa ghét thì câu “không quan tâm” của Soo Young nghe còn cay đắng hơn”; “tôi lại không nuốt trôi cơm; hay rất nhiều từ ngữ như “bất an”; “dằn lòng”…mà xem. Tất nhiên, tôi là một kẻ khó tính khó chiều trước văn học thiếu nhi nhưng tôi không hi vọng rằng có người sẽ cho rằng như thế là bình thường. Dù cho xã hội Hàn Quốc có khiến trẻ em vất vả, căng thẳng và già trước tuổi đến đâu thì cũng khó có đứa bé nào lại đi miêu tả mọi việc xung quanh như vậy. Những từ này vốn dùng cho người trưởng thành. Cách hành văn khiến tôi hoàn toàn không hài lòng. Cá nhân tôi cảm thấy như nhai phải sạn trong lúc đọc vậy.

Nhưng dù phê bình thì phê bình vậy, tôi vẫn cho đây là một cuốn sách đáng đọc. Các bạn nhỏ nên đọc, phụ huynh của các bạn cũng nên đọc thử xem sao.

– Lá –

[Review] Chú bé mang pyjama sọc – John Boyne

Tên truyện: Chú bé mang pyjama sọc (The Boy in the Striped Pyjamas)
Tác gỉa: John Boyne
Dịch giả: Lê Nguyễn Lê
NXB: Nhã Nam & Hội Nhà Văn
Năm XB: 2011

chubemangpyjamasoc

“Rất khó miêu tả câu chuyện về Chú bé mang pyjama sọc này. Thường thì chúng tôi vẫn tiết lộ vài chi tiết về cuốn sách trên bìa, nhưng trong trường hợp này chúng tôi nghĩ làm như vậy sẽ làm hỏng cảm giác đọc của bạn. Chúng tôi nghĩ điều quan trọng là bạn nên đọc mà không biết trước nó kể về điều gì. Nếu bạn định bắt đầu đọc cuốn sách thật, bạn sẽ cùng được trải qua một hành trình với một cậu bé chín tuổi tên là Bruno (dù đây không hẳn là sách cho trẻ chín tuổi)….
Ấy là phần đầu lời tựa ở trang bìa sau của cuốn Chú bé mang pyjama sọc của John Boyne. Sau khi đọc hết hơn 200 trang truyện, tôi biết rằng lời tựa này dành riêng cho cuốn sách và chỉ có cuốn sách mới có thể khiến người ta viết nên lời tựa như vậy.
Vẫn biết chiến tranh là thương đau. Thương đau ấy vẫn thường được viết qua tiếng khóc dai dẳng của cả một thế hệ, qua những mất mát dằng xé vụn nát con người, qua xác chết chất đầy cho máu chảy thành sông… Chúng khiến lòng người run rẩy vì kinh sợ cùng xót xa.
Nhưng không có máu xương phủ màu âm u như vậy, John Boyne đã thả vào cuộc thế chiến tàn độc một tâm hồn ngây thơ hay nói đúng hơn, ông để sự vô tư, trong sáng của cậu bé Bruno 9 tuổi đưa lối nhìn một góc đầy hãi hùng của thế chiến thứ II: Trại tập trung Auschwitz, trại tập trung lớn nhất của Đức Quốc Xã được đặt tại Ba Lan, cũng là lò giết người hàng loạt giết 90% số người Do Thái của hầu hết các nước Châu Âu vào những năm 40.
Bruno, cậu nhóc 9 tuổi nhỏ nhắt có một người cha cao lớn, uy nghiêm làm lính. May mắn thay cho người cha và buồn bã thay cho đứa bé, vì một sự thăng chức mà cả gia đình đã phải rời khỏi ngôi nhà khang trang ở Berlin tuyệt diệu tới một không gian vừa chật hẹp tại Ba Lan, vừa là nơi giống chốn lui tới của những người lính hơn là nhà riêng của gia đình 4 người: bố, mẹ, chị gái Gretel và Bruno. Từ khi cha cậu được gọi là “Ngài Chỉ huy”, cả Bruno và Gretel đều rơi vào cô độc vì xung quanh chẳng có lấy một đứa trẻ cùng chơi. Nếu có bóng dáng trẻ con thì chắc chắn đó là những đứa nhóc mặc một bộ pyjama sọc trắng xám và đội cái mũ màu y vậy, cả ngày lầm lũi trong dãy trại được ngăn cách bởi những hàng rào thép gai cao ngất.
Bruno cô đơn thường quan sát những người mặc pyjama này qua khung cửa sổ. Đửa trẻ ngây ngô ấy không hiểu sao những người trong ấy cứ cúi đầu như chơi trận giả. Đứa bé ấy càng không thể nhận ra những lần có người mặc pyjama ngã xuống trước một người lính là những thời khắc một sinh mệnh ra đi trước sự tàn baọ lạnh ngắt của tư tưởng phân biệt giống nòi. Nó chỉ muốn đến gần họ hơn, bởi họ là người, bởi trong số họ có những đứa trẻ, còn nó thì cần một người bạn chơi cùng.
Và một ngày, ở phía đối diện của hàng rào thép gai, Bruno đã tìm được người bạn duy nhất của cậu ở khu nhà mới: Shmuel. Bruno chẳng phân biệt được cậu bạn người Do Thái không giống mình ở điểm nào. Nó còn chẳng mường tượng nổi nếu Shmuel là người Do Thái thì nó được gọi là người gì? Nó chỉ biết Shmuel là bạn. “Bạn thân nhất”- sau này Bruno đã phải khẳng định vậy.
Việc Bruno và Shmuel có cùng ngày tháng năm sinh, nhỏ nhắt như nhau khiến chính chúng cũng có lúc nghĩ rằng hai đứa thật giống một cặp sinh đôi. Nếu vào thời đại này, chúng ta sẽ mỉm cười khi thấy chúng bên nhau. Nhưng trông thấy hai đứa trẻ dường như sinh đôi bị ngăn cách hàng rào thép gai cao chọc nát trời vào những ngày tháng cũ ấy lại khiến lòng ta âm thầm chua xót. Hai sinh linh. Một sống trên đời với tâm hồn trong vắt, nguyên vẹn và lấp lánh. Một vẫn ngây thơ nhưng tâm hồn em trở nên méo mó và run rẩy khi bị mài mòn bởi một chế độ của quỷ dữ. Hai đứa trẻ cùng trò chuyện khiến ta nhận ra người với người vốn gần nhau tới thế. Các em biết gần nhau hơn trong khi những người lớn đạo mạo và vốn đáng coi trọng lại đi tôn vinh việc dày xéo đồng loại. Sự đơn thuần của các em khiến cái sai trái của chiến tranh hiện rõ mồn một như vết mực loang trên tờ giấy trắng. Chẳng phải tình thương mới thật tự nhiên, tự nhiên hơn bất kỳ tiếng súng nào sao?
Đi cùng Bruno, ta còn thấy những cuộc đời khác và phần nào khóc nhìn khác của những nhân vật trong truyện. Ấy là hình ảnh một ông bác sĩ tốt bụng bị cuộc chiến cướp mất nghề, cướp luôn cả danh dự của tuổi tác và nghề nghiệp cao quý; hình ảnh một cô hầu gái luôn biết ơn, quý trọng ông chủ đã đau đớn và chịu dằng xé bởi những hành động đầy tội ác của con người ấy, hình ảnh những gia đình tan vỡ vì súng đạn và vì cả thứ khiến súng đạn nổ ra: trận đấu của tư tưởng chiến tranh và hòa bình….
Cứ vậy, qua hầu hết các chương truyện, John Boyne từng bước dẫn lối người đọc như một nghệ sĩ piano lướt nhẹ nhàng qua các phím đàn. Cho đến khi sự ngu dốt của chiến tranh vốn được tiếp cận êm đềm bỗng nhiên được John Boyne mở bung ra ở những chương cuối. Như dội một gáo nước lạnh vào mặt Người Chỉ Huy, cũng là dội một gáo cay đắng vào lòng người đọc. Đột ngột, hết sức đột ngột, ta thấm thía rằng với những bộ óc chỉ huy, cái chết trong chiến tranh nghiễm nhiên và nhẹ bẫng như một cọng lông nhưng từng sinh mệnh vô tội ra đi đem theo mất mát lớn tới nhường nào. Nó đục thủng những lỗ lớn trong trái tim người ở lại, để lại máu rỉ ra và những khoảng không đớn đau rỗng tuếch. Cùng lúc đó, những người cướp đi sinh mạng ấy cũng bán đi hết những phần thương yêu, phần nhân văn trong tim để đổi về cho mình vinh quang giả dối và một trái tim rỗng tuếch.
Và truyện kết lại ở đó, mà có lẽ là hoàn hảo trong giới hạn chính nó đặt ra, khiến người đọc bẫng đi, rồi mải miết theo đuổi những suy nghĩ riêng của mình. Xin trích lại những dòng kết thế này:
“Và đó là kết thúc câu chuyện về Bruno và gia đình cậu. Dĩ nhiên toàn bộ chuyện này xảy ra cách đây rất lâu rồi và chẳng có chuyện gì giống như thế còn có thể lại xảy ra nữa.
Trong ngày tháng và thời đại này thì không.” 
Với cả nhân tôi, khi đặt cuốn sách xuống, tôi không rơi nước mắt, suy nghĩ lớn nhất trong tôi là suy nghĩ về ý thức trách nhiệm của con người để quá khứ xa xôi ấy không lặp lại, để không ai phải đau đơn đến thế, không ai phải ân hận đến thế. Và tôi cảm thấy được an ủi một cách tuyệt vời bởi những suy nghĩ quyển sách có thể đem lại cho người đọc.
TB: Cuối cùng, chỉ là nói thêm: cuốn sách được Nhã Nam phân là Văn học thiếu nhi, tiểu thuyết, Ailen. Nói cuốn sách này dành cho thiếu nhi thì không đúng, tôi cho rằng đây là cuốn sách có viết về thiếu nhi nhưng để kể câu chuyện của người lớn. Các bạn nhỏ hoàn toàn có thể đọc quyển sách này (không hề có cảnh bạo lức hay mau me, súng đạn nào), nhưng để các bạn thâm thía câu chuyện thì có phần quá sức. Vậy thì, nếu bạn nhỏ nào có đọc truyện này, tôi khuyên là nên để các bạn đọc lại khi đã lớn hơn.