[Review] Chiếc kèn của thiên nga – E.B. White

Tác giả: E.B. White
Dịch giả: Nguyễn Nguyệt Cầm
NXB: Kim Đồng
291 trang 10.5×17 cm
Năm XB: 2003
Giá bìa: 10.000 VNĐ 51z27jA9lBL
Một quyển truyện khá nổi tiếng trên thế giới với độ dày 291 trang chỉ có 10 ngàn? Đơn giản vì quyển này xuất bản năm 2003, cách đây hơn 10 năm và hiện giờ phiên bản này không còn lưu hành trên thị trường nữa rồi. Tuy nhiên các bạn có thể mua bản của NXB Lao Động với giá 25.000 đồng. Do bản của Kim Đồng là bản duy nhất mình đọc nên bắt buộc phải review dựa trên đúng bản này, chủ yếu để hạn chế những nhận xét không chuẩn do sự khác biệt giữa các bản dịch.
 Đây là một trong những truyện thiếu nhi tôi nhớ và thích nhất khi còn nhỏ. Đứa nhỏ năm ấy sẽ giới thiệu với bạn “Chiếc kèn của thiên nga” là một câu truyện vừa kịch tính vừa cảm động và ý nghĩa. Trước khi đọc lại cuốn sách, tôi rất tò mò liệu mình có còn bao nhiêu phần của đứa trẻ mười năm trước. Và cuốn sách nhỏ sờn gáy với bìa sách nhăn nhúm ấy không làm mình thất vọng. Quả thật đáng đọc.
Có người bạn của tôi cho rằng tôi là một kẻ chăm chăm tôn vinh sự trong sáng, ngây thơ của câu chữ trong truyện thiếu nhi. Nhưng không, hoàn toàn không phải vậy. Tôi muốn ngôn từ trong sáng còn màu sắc của chúng có thể là ngây thơ, có thể là trầm lắng, có thể sắc bén… Miễn rằng chúng đủ độ và không phải thuốc độc cho lối dùng từ của lũ trẻ. Tôi chỉ không thích những ngây thơ nửa vời, nó khiến quyển truyện giống một bà thím đeo ba lô hồng, buộc tóc hai bên, cười nụ cười đầy nếp nhăn và nũng nịu với mẹ: “Con muốn ăn kẹo cơ!”. Chiếc kèn của thiên nga là một câu truyện hoàn toàn không có những dòng dẫn ngây ngô, thay vào đấy là cách mô tả giàu sức sống và mang màu rừng lá mà tôi chẳng tiếc lời khen ngợi. Khác với nhiều cách viết truyện thiếu nhi khác, cách miêu tả của E.B. White không đơn thuần là kể lại chúng thổi hơi thở vào khung cảnh:
“Nhưng rồi một ngày, sự thay đổi đã đến với khu rừng và vùng hồ. Không khí ấm áp, nhẹ nhàng và êm ái thổi qua cây lá. Băng giá xốp trong đềm giờ bắt đầu tan ra. Những hố băng xuất hiện. Mọi sinh vật sống ở vùng hồ và khu rừng vui sướng cảm nhận sự ấm áp. Chúng nghe và cảm thấy được hơi thở của mùa xuân, chúng xôn xao trước cuộc sống và niềm hy vọng mới. Trong không gian có một thứ mùi vị mới, dễ chịu, mùi của đất thức dậy sau một giấc ngủ dài.”
Cổ điển không có nghĩa là cũ, dù là cách nhân cách hóa này quen thuộc vô cùng với chúng ta nhưng có vẻ như với Chiếc kèn của thiên nga sẽ chẳng làm chúng ta ngán ngẩm bao giờ. Khi tôi đọc, tôi không chỉ tưởng tượng mà tôi cảm nhận được sức sống của rừng, nghe thấy tiếng êm ái của mùa xuân còn mùi thiên nhiên từ sách cứ thoảng qua mũi. Tôi thấy hứng khởi với suy nghĩ, những người bạn nhỏ sẽ thưởng thức một tác phẩm như gặp một giáo viên dạy văn mẫu mực nhất.
Cái hay, cái sống động trong khung cảnh của “Chiếc kèn của thiên nga” không chỉ nằm ở ngòi bút của tác giả mà còn nằm ở hiểu biết cùng óc sáng tạo của ông.  Tôi bắt đầu xây dựng nên hình tượng một nhà động vật học E.B. White chứ không đơn thuần là một nhà văn ngay từ những chương đầu tiên. Cách ông nói về thế giới động vật, những tập tính, mối liên hệ giữa chúng với nhau cũng như giữa chúng và thế giới tự nhiên mượt mà và tự nhiên đến mức tôi ngờ rằng ông đã từng sống cùng chúng. Đừng nghĩ rằng đây là câu chuyện về một chút thiên nga nên bạn chỉ thấy những con thiên nga trong đó.
Ếch nhái vùi mình trong lớp bùng dưới đáy hồ biết rằng mùa xuân đã đến. Chim chích bông cũng biết và hoan hỉ (điều gì mà chẳng làm cho chích bông hoan hỉ). Cáo cái đang ngủ trong hang biết rằng nó sắp sửa có con. Mọi sính vật đều biết rằng một thời gian tốt đẹp hơn, dễ sống hơn đang đến gần, những ngày ấm áp hơn, những đêm thú vị hơn. Cây cối nhú chồi non, chồi non lớn dần lên. Từ phương nam chim bắt đầu bay tới. Một đôi vịt đáp xuống. Sáo cánh đỏ tìm vị trí làm tổ. Một chú sẻ nhỏ có cái cổ màu trắng bay đến và hót… 
Nhưng tất nhiên, không loài vật nào có thể chiếm được chỗ của thiên nga kèn trong câu truyện này. Ở đây, tác giả đã theo chân một đôi thiên nga kèn xinh đẹp. Sự xuất hiện đầu tiên của chúng không phải là màu lông trắng, cái cổ vươn dài hay đôi cánh dài, mà là tiếng “Ko-hoh, ko-hoh!”, âm thanh xao động như tiếng kèn trôm-pét. Âm thanh này dường như dần dần buộc lại điểm mấu chốt của câu truyện. Vợ chồng thiên nga tới hồ này vào mùa xuân để sẵn sàng chào đón những đứa con của họ. Phép nhân cách hóa hoàn hảo đã bộc lộ rõ nét tập tính xây tổ, kiếm thức ăn, ấp trứng, đẻ con của thiên nga kèn mà không hề khiến bạn đọc thấy cứng nhắc, nhàm chán. Ngược lại, hứng thú được khơi gợi lên bởi tính cách đối lập nhau của đôi thiên nga: một anh chồng ba hoa lắm mỏ và một cô vợ thực tế, giản dị.
Sau quá trình làm tổ, ấp trứng vất vả, năm chú thiên nga con đã ra đời. Ông bố ba hoa của chúng hãnh diện tới mức làm một bài diễn văn khiến bà vợ phát mệt. Tiếc thay, một trong số chúng, Louis, một con thiên nga kèn thực sự, lại bị câm! Louis là một cậu bé khỏe mạnh, dung cảm. Chú bay nhanh hơn hết thảy, nỗ lực hơn hết thảy. Thứ duy nhất Louis thiếu là âm thanh quyến rũ của một chú thiên nga, âm thanh mời gọi tình yêu và gây dựng gia đình.
Tiếp đó, dù câu chuyện được mô tả rất logic, chúng ta vẫn thấy thật thần kỳ khi chú thiên nga ấy, sau bao gian khó, đã tìm được tiếng nói của mình thông qua kèn Trôm-pét. Bố của Louis, một người lắm mồm và luôn buông những lời hoa mỹ cũng chính là ông bố thiên nga vĩ đại, đã đánh đổi danh dự của mình để ăn trộm một chiếc kèn trôm – pét làm tiếng nói cho đứa con nhỏ bé của mình.
Nói tới đây, tôi không thể không nhắc tới Sam Râu Xồm. Sam Râu xồm là một cậu nhóc với hai thứ vượt trột hơn so với bạn bè đồng trang lứa: thân hình và niềm đam mê khám phá thiên nhiên. Cậu say mê tìm tòi về các sinh vật sống, mở lòng với thế giới tự nhiên. Chính nhờ vậy mà trong một lần khám phá, cậu đã ngẫu nhiên cứu vợ chồng thiên nga kèn một phen suýt chết bởi một con cáo ranh ma. Và đối với Louis, cậu đã trở thành ân nhân, thành người bạn tốt nhất. Cậu giúp Louis được đi học chữ của loài người, giúp Louis tìm kiếm cơ hội để chơi trum- pét, để kiếm tiền hoàn lại món nợ “khổng lồ” từ phi vụ ăn trộm của bố thiên nga.
Hành trình trả nợ của Louis không thiếu gian nan. Cậu vật lộn giữa loài người để kiếm tiền, làm từ việc này tới việc khác để có đủ tiền trả cho cửa hàng Trôm- pét mặc dầu tất cả những gì cửa hàng ấy biết là một con thiên nga đã lao vào cửa hàng, ăn trộm một chiếc kèn và họ nào có nghĩ đến việc sẽ được hoàn lại số tiền cho chiếc kèn đấy. Nỗ lực của chú thiên nga Louis  có lúc nào đấy sẽ làm người đọc căng lên những khao khát cho chính bản thân mình.
Người ta thấy cậu thiên nga đáng ra cần bảo vệ màng chân của mình để có thể ngụp lặn kiếm ăn lại sẵn sàng hy sinh màng một bên chân để chơi kèn hay hơn. Sau một thời gian vất vả, Louis có những thứ cậu luôn mang theo: phấn và bảng để giao tiếp với loài người, kèn trôm-pét để giao tiếp với đồng loại cũng như kiếm tiền trả nợ, một tấm huân chương danh dự, một túi tiền ngày một đầy. Từng ấy thứ treo trên cổ khiến cậu thiên nga bay giỏi nhất trong đám anh em gặp khó khăn không nhỏ với bầu trời. Thế nhưng cậu kiên quyết giữ những thứ quan trọng ấy, nhất định không vứt bỏ gì cả. Louis còn có một cô thiên nga cậu đem lòng yêu say đắm, Serena. Vì một tai nạn, họ đến bên nhau nhưng cũng chính vì vậy Serena phải đối mặt với việc bị xén cánh, đồng nghĩa với việc nàng sẽ mãi mãi phải ở bên cái hồ tù túng trong công viên, không còn tự do. Louis biết công viên làm vậy không phải chỉ để trưng bày thiên nga kèn, mà còn để bảo vệ giống loài của cậu nhưng cậu muốn Serena có tự do hơn. Có hai thứ thật tuyệt vời với Louis mà cậu sẵn sàng hy sinh nhiều thứ để có được chúng: Tình yêu và Tự do. Vậy nên, để bảo vệ tự do và tình yêu, cậu đã hứa với công viên rằng nếu cậu và Serena ấp và đẻ trứng, cậu sẽ để lại một đứa con cho họ.
Cá nhân tôi luôn dễ bị phản cảm với những hành động của bậc cha mẹ với con cái nên tôi không thực sự khoái thỏa thuận Louis đã làm với công viên. Nhưng thực lòng mà nói, cậu thiên nga ấy hiểu cái giá của sự đánh đổi, và bằng cách nào đấy, cậu ấy truyền lại cho tôi. Đây cũng là điều tôi yêu nhất ở tập truyện này Cuộc sống của một chú thiên nga lại đem lại cho tôi cái nhìn về quá trình phấn đấu trên đường đời của một người. Quá trình ấy cần có sự giúp đỡ của người xung quanh, hơn 100% nỗ lực của ban thân, may mắn và rất nhiều lựa chọn cùng đánh đổi. Quan trọng hơn hết cả, ta cần một định hướng trong tâm mình để sẵn sang đối mặt với những lựa chọn ấy và thành công, và tìm thấy chính ta.
Ngoài ra, bên cạnh ý nghĩa bên trên, câu truyện còn đưa ta đến lối sống anh dung, thẳng thắn, trung thực của cha con thiên nga cùng với sự hi sinh vĩ đại xuất phát từ tình thương; sự vĩ đại của tình bạn; sự cần thiết của khám phá và đôi chút khác biệt giữa sáng tạo và khuôn khổ….
Rõ ràng là, khó có thể tìm đâu ra một quyển truyện thiếu nhi có nhiều mặt tuyệt vời kết hợp một cách hài hòa như vậy. Mặc dù, chỉ với Nhắt Stuart, E.B. White sẽ không cách nào thuyết phục được tôi nhưng ngược lại, Chiếc kèn của thiên nga làm được nhiều hơn cả từ “thuyết phục”.
 Điểm dành cho truyện thiếu nhi: 4.5/5
Điểm dành cho người lớn: 4/5
Thân,
Lá. p.s: Tôi nghĩ là để mình khen nhiều thế này thì người dịch cũng là một tay dịch ổn.

[Review] Siêu Vẹt thành Luân Đôn – Dick King-Smith

Tác giả: Dick King Smith

Dịch giả: Trang Hải

Minh họa: Robert Bartelt

NXB: Nhã Nam & Hội Nhà Văn

148 trang 13 x 20.5cm

Năm XB: 2013

Giá bìa: 48.000 VNĐ

Chậc, tôi cũng đang rơi vào hoàn cảnh phải đối mặt với khá nhiều thứ khó chịu nên có lẽ việc ngồi bình luận một cuốn sách sẽ làm cho đầu óc thư giãn hơn. T^T

275_sieu_vet_thanh_luan_don

Madison là nhân vật chính của “Siêu vẹt thành Luân Đôn” – một chú vẹt gốc Phi biết nói tiếng người nhưng không phải là nói theo kiểu “học vẹt” đâu mà là nói theo đúng phương thức giao tiếp của loài người ấy. Chú ta là một con vẹt thật sự với cái mỏ to cùng toàn thân đầy lông vũ, nhưng bộ não của chú ta thì không giống não bộ bất cứ loài chim nào, chú ta ăn thức ăn loài người, biết chơi piano, chơi cờ vua, có thể nhại giọng bất cứ ai và có khả năng ngôn ngữ tuyệt vời mà chú đã học hỏi từ ông chủ quá cố của mình, một giáo sư ngôn ngữ học số dzách.

Câu chuyện bắt đầu khi ông giáo sư qua đời và quyết định để Madison lại cho đứa cháu ở Luân Đôn mà ông chưa gặp bao giờ. Đứa cháu đó, Harry nghịch ngợm vốn vô cùng thất vọng khi nhận được một con vẹt và phải chịu trách nhiệm nuôi nó tới khoảng năm cậu ta 40 tuổi đã nhanh chóng thích thú khi nhận thấy khả năng tuyệt vời của Madison. Kê từ đó, Harry cùng bố mẹ cậu coi Madison như một “người” bạn, thậm chí là “người” thân trong gia đình. Mọi chuyện thật tuyệt vời cho đến một ngày Madison bị bắt cóc, và chú vẹt thông minh luôn nói tiếng người xoen xoét này đã phải nỗ lực hết sức mới có thể tìm về “gia đinh” mình.

Với tóm tắt trên có thể dễ dàng nhận thấy nội dung truyện không có mấy bất ngờ, thậm chí là mô típ tương đối kinh điển với những bộ phim hay câu chuyện về các loài vật. Lý do là bởi “Siêu vẹt thành Luân Đôn” đã ra đời và trở nên quen thuộc vời các bạn nhỏ nước ngoài từ cách đây hơn 30 năm với cái tên: “Harry’s mad”. Đặc biệt, tác phẩm đã được chuyển thể thành một chương trình phim truyện dành cho thiếu nhi vào năm 1993. Dick King Smith có cách đặt tên truyện rất thú vị. Cái cậu nhóc Harry ấy mà, cậu ta giống bao cậu trai nhỏ khác, có một trí tưởng tưởng phong phú vô cùng, phong phú đến độ bố mẹ cậu tưởng rằng con trai mình bị điên (mad) mất rồi. Nhưng tâm hồn cậu nhỏ có bay bổng tới qua chín tầng mây thì cậu cũng không bao giờ nghĩ rằng mình sẽ có một chú vẹt tuyệt vời như Mad(ison). Và Harry’s mad chính là điều  điên khùng nhất nhưng cũng tuyệt vời nhất mà một đứa trẻ như Harry có thể gặp. Tôi luôn thích cách đặt tên tạo liên tưởng kết nối các sự kiện như thế này. Nói thế không có nghĩa là tôi chê tên truyện được Trang Hải dịch. Cái tên “Siêu vẹt thành Luân Đôn” cũng rất đáng yêu mà chẳng có chút lệch lạc nào với toàn nội dung bên trong sách.

Tiếc là, hình như bên thiết kế đo tuổi và biết cuốn truyện này là một “ông chú” có tuổi trong thư viện truyện thiếu nhi nên thiết kế bìa cũng mang phong cách rất “cổ”. Hình vẽ và màu sắc hợp với thiếu nhi nhưng không mang màu sắc hiện đại nên dễ có thể bị người ta lướt ngang khi đi qua hiệu sách.

Tuy nhiên ông chú nhiều tuổi này hẳn là một người vui tính vì tôi xin đảm bảo: các bạn nhỏ sẽ bị Madison cuốn hút. Cái hay của tác giả là ông đã nhân cách hóa chú vẹt của chúng ta vừa kỳ diệu, vừa chân thực sống động. Madison không phải là một con người lắm mồm lắm miệng, mà là một chú vẹt “lắm mồm, lắm mỏ”; không phải một cậu trai  ngồi xuống bàn thưởng thức bữa ăn bằng dao dĩa mà là một giống chim sợ phải nhìn hay nói tới cảnh người ta ăn trứng; không phải một quý ông có thể dễ dàng xử lý tay tội phạm nhỏ thó bằng sức mạnh chân tay mà là một loài vật bé xíu dễ dàng bị người ta bắt đi mất nhưng cũng nhanh trí để trở về với đúng gia đình mình, cảm ơn những người tốt  và trừng trị kẻ xấu xa. Chú không phải là một con người đội lốt vẹt cũng không phải một con vẹt ngốc nghếch cố học trở thành loài người. Chú là chú, siêu vẹt thành Luân Đôn. Các xây dựng hình ảnh này giúp Madison trở thành chú vẹt vừa siêu phàm vừa gần gũi, là vật cưng mơ ước của mọi đứa trẻ tuổi Harry.

Đặc biệt, một trong những điểm khiến tôi hài lòng nhất ở cuốn sách là toàn bộ nội dung được phân chia mạch lạc và kết thúc rất trọn vẹn. Tất cả các nhân vật không phải kẻ xấu của chúng ta đều vui vẻ, hạnh phúc. Đặc biệt Madison đã kết đôi với Thị Hãi, một chú vẹt cùng giống và đẻ ra một quả trứng. Hỡi ôi, đúng là trọn vẹn của trọn vẹn với một niềm hy vọng nhỏ xinh lấp lánh sắc trắng ngọc trai.

Một phần review nữa, dành cho những bạn khó tính (như tôi trở lên): Không biết do tác giả hay do dịch giả nhưng ngôi xưng của truyện đôi khi bị tráo đổi đột ngột.

nằm im một phút, tận hưởng cảm giác nhẽ nhõm khi thoát được đám vẹt ác mộng và suy nghĩ về con vẹt thật đang ở dưới nhà kia. Thôi được, có vẻ như ông George chẳng dạy dỗ Madison gì cả, nhưng không lý gì mình lại không dạy…. Mình sẽ bắt đầu ngay, hôm nay là Chủ nhật, bố mẹ còn lâu mới dậy, giờ là lúc thích hợp. Mình sẽ bắt đầu bằng câu gì nhỉ?

Trích Siêu vẹt thành Luân Đôn trang 30

Nói thật nhé, tôi rất ghét cách tráo ngôi loạn xạ không mục đích như vậy. Tuy rằng các bạn nhỏ đọc sẽ không để ý đâu nhưng biết đâu đấy, một vài trong số các bạn sẽ bị lây và viết những bài văn hoặc câu truyện của chính các bạn mà không có ý thức về sự thống nhất của ngôi xưng. Nghe có vẻ không tốt chút nào.

Vậy đấy, hãy đưa cuốn sách cho các bạn nhỏ, các bạn sẽ thích cho xem. Nhưng cũng đừng quên rằng cuốn truyện có một vấn đề về ngữ pháp cho nên nó không hoàn hảo.

-Lá-

[Review truyện thiếu nhi] Cà Dốt – Fanny Joly

Cà Dốt

Tên gốc: cucu la praline

Tác giả: Fanny Joly

Minh họa: Ronan Badel

NXB: Nhã Nam & Mỹ thuật (2011)

Dịch giả: AY

Giá: 24.000đ

Đáng tiếc là cuốn sách dễ thương này không thật sự được nhiều người biết đến. Nhưng với những lời nhận xét tôi từng đọc hoặc từng nghe, có thể đảm bảo rằng, đa phần những người từng biết đến cuốn sách đều yêu thích nó.

Cà Dốt. Nghe tên thôi đã mường tượng ra một cuốn sách đáng yêu, vui nhộn và khiến người ta muốn mua (với cái giá rất hợp lý). Thêm vào đó là chữ được trình bày to, rõ ràng, dễ đọc; bìa sách cũng toàn những tông màu hút mắt trẻ em. Tôi rất không ưa màu vàng nhưng lại chẳng có gì để chê về bìa của  Cà Dốt.

5882650185_cb30972cb6_b

Câu chuyện xoay quanh Angèle Chambar, một cô bé vừa điệu đà vừa nghịch ngợm có biệt danh là Cà Dốt. Truyện bắt đầu như thế này:

“Tôi tên là Angèle Chambar và tôi mê tít:

– Nuôi tóc dài: hơi bị khó khi mà mẹ lúc nào cũng lăm le chực cắt xoẹt nó đi.. Chẳng là mẹ sợ chấy sẽ làm tổ trong ấy. Tôi lấy làm lạ lùng vì cái cớ này: chấy thì tôi chả có đầy lần rồi, và sao? Chẳng sao hết! Tôi có chết vì chấy đâu?

– Biến thành quý cô màu hồng, diện những cái váy hồng yêu thích, có hoa nữa thì càng hay.

– Kẹo, kem, sữa chua vị chanh siêu-đậm-đặc.

– Gặm tai Machouillou, bạn sư tử  bông lâu năm của tôi… 

… 

Tiếp, những điều tôi ghét:

– Người ta làm tôi nổi khùng.

– Người ta trêu chọc tôi.

– Người ta gây sự với tôi.

– Người ta chế giễu tôi.

– Người ta sai tôi.

– Người ta gọi tôi là Cà Dốt.”

Các bạn thân mến, đọc giọng văn đơn giản, ngây thơ, đậm chất trẻ con này xem. Đây là một giọng văn hoàn hảo cho một cuốn sách cho học sinh tiêu học trở xuống với ngôi xưng thứ nhất. Tin tôi đi, Fanny Joly nắm bắt cảm xúc và diễn tả giọng điệu của các bạn nhỏ giỏi tới mức nhiều khi đọc, bạn hoàn toàn quên mất đây là tác phẩm do một người trưởng thành viết ra. Đoạn giới thiệu của Angèle có thể ngay lập tức biến thành đoạn giới thiệu về tôi, về chị tôi, về cô bạn tôi hồi còn bé và về cô công chúa bé nhỏ 8 tuổi nhà tôi chỉ với vài thay đổi nhỏ. Trẻ con thích đủ thứ trên đời cũng ghét đủ thứ trên đời. Cho tới giờ, tôi chưa  bao giờ quên cảm giác mong mỏi được ăn một que kem đá vị cam và cảm giác muốn nổi khùng lên khi mọi người cứ gọi một “người lớn” là “Cún” vào những năm tôi học tiểu học. Sao mà những cô bé chúng tôi ngày xưa lại giống Cà Dốt đến vậy! Ngay sau bị đoạn văn trên cuốn hút, tôi đã không ngần ngại rước Cà Dốt lên tủ sách trong nhà.

Nội dung của Cà Dốt là 3 lần Angèle phải dùng hết sự thông minh minh của mình để đối phó với hai ông anh ranh ma chuyện trêu chọc, thậm chí là đổ tội cho cô em gái út của họ: Victor và Jean-Maxime. Cô bé Cà Dốt hay bày trò mít ướt để được bố mẹ bênh mỗi khi bị “hai tên anh trai xấu xa” chọc ghẹo lại có rất nhiều mưu mẹo. Cô bé đã hợp tác cùng những người bạn của mình: bác Ali chủ tiệm kẹo, Chloé – người bạn thân xinh đẹp như búp bê của Angèle để khiến Victor và JM phải kí vào tờ giấy cam đoan không gọi cô bé là Cà Dốt và không làm phật lòng cô bé; vạch trần tội làm hỏng bánh và dọa cho hai ông anh chạy mất dép với trò giả làm quái vật dưới sông. Những tình tiết vốn rất ngô nghê thông qua giọng kể của một đứa trẻ nhiều cảm xúc đã trở thành những tình tiết gay cấn và những chiến công vĩ đại, khiến bạn đọc nhỏ không khỏi thích thú, cũng khiến những người lớn hơn như tôi không khỏi mỉm cười vì sự “dễ thương không chịu nổi”.

Phải rồi, bài học qua Cà Dốt không nhiều nhưng kỉ niệm nó đem lại có lẽ không hề ít. Tôi tìm thấy rất nhiều cái tôi ngày nhỏ trong đó, cũng thấy thư giản vô cùng sau khi đọc xong 100 trang truyện ngắn tí này. Điều đáng tiếc duy nhất là cái biệt danh Cà Dốt vốn rất cuốn hút được đưa lên làm tên truyện lại không được lý giải rõ khi bước vào truyện.

Điểm truyện thiếu nhi: 4/5

[review truyện thiếu nhi] Nhắt Stuart – E.B.White

Nhắt Stuart

Tác giả: E.B.White

NXB: Nhã Nam & Hội Nhà Văn

Dịch giả: Ý Dĩ

Minh họa: Garth Williams

LJWDOOSN

Giở trang đầu truyện, tôi hài lòng vô cùng.  Truyện trình bày rất tốt: Phông chữ to, dễ đọc, giấy và in đều khá ổn. Hoàn toàn không nói quá, có thể khẳng định rằng có rất nhiều cuốn truyện hay dành cho thiếu nhi được in với phông chữ rất bé mà có lẽ rất hại mắt các bạn nhỏ. Vậy nên, xét về trình bày, tôi chẳng muốn phàn nàn gì về Nhắt Stuart.

Một thiếu sót lớn của tôi là chưa từng đọc “Charlotte và Wilbur” nhưng “Chiếc kèn của thiên nga” là một trong những truyện thiếu nhi mà ngày còn bé tôi yêu thích nhất. Khi biết E.B.White chính là tác giả của tác phẩm yêu thích của mình, tôi lại càng mong chờ mình đang cầm trên tay một cuốn truyện thiếu nhi 5 sao và hi vọng sẽ có thể tặng cho bạn nhỏ nhà tôi nhân dịp sinh nhật sắp tới mà không chút lưỡng lự.

Đọc những chương đầu tiên, thưởng thức giọng văn đơn giản, cách sử dụng câu chữ trong sáng mà không nghèo nàn, lối đưa chuyện tự nhiên mà gợi tả khiến tôi háo hức vô cùng. Truyện bắt đầu bằng một tình tiết kì lạ, khi đứa con thứ hai của ông bà Little lại giống hệt một con chuột nhắt: Stuart. Nhắt Stuart tuy khác thường nhưng vẫn được gia đình đón nhận và Nhắt thật sự giống y như con người nếu chỉ tính đến ý thức và tính nết của cậu. Dường như không chút khó khăn, tác giả đã phác họa nên nhân vật Nhắt Stuart vô cùng sống động. Tôi thật sự rất thích hình ảnh cậu chuột tin hin với các sinh hoạt hàng ngày của loài người. Với sự mở đầu này, tôi kỳ vọng ở tác phẩm một sự sáng tạo, một chút gì đó đem lại phép màu cho tâm trí trẻ nhỏ.

Tuy nhiên, sự háo hức của tôi dần dần bị thay thế bởi thất vọng. Nhắt Stuart là một tác phẩm kinh điển, là đứa con so của E.B.White khi bước chân vào làng truyện dành cho thiếu nhi, đem lại cho ông những giải cống hiến và được rất nhiều người mến mộ. Vậy nhưng cá nhân tôi cho rằng câu chuyện này giống như một quả non sớm rụng.

Đâu đó trong truyện ta thấy được tình yêu thương của gia đình, tình bạn cao cả, sự nỗ lực phi thường của một cậu nhóc bất thường. Nhưng đi kèm với đó lại là những nhân vật xuất hiện không đầu, không cuối, những tình tiết ánh lên như điểm sáng nhưng lướt qua như một cái lóa mắt mà không kèm theo bất cứ điểm nhấn giải thích nào từ tác giả. Giả như tác phẩm hướng tới các bạn đọc tầm cấp 2 trở lên thì nội dung bao quát của câu chuyện lại không đủ lớn. Giả như tác phẩm hướng tới những độc giả tầm tuổi tiểu học thì câu chuyện có thể trở nên nhàm chán, vô nghĩa cho dù phần đầu rất cuốn hút.

Ví như khi cô nàng bé nhỏ Harriet xuất hiện, tương đồng với nhân vật chính tới nỗi ai cũng tò mò. Stuart có một cuộc hẹn chèo thuyền với cô và trước sự cố cái thuyền tan tành, cậu đã trở nên tan nát, cậu mải mê với nỗi thất vọng của chính mình tới mức bỏ quên người bạn mới quen. Vậy là cô bé tí hon đi mất, và Stuart thì tiếp tục ủ ê bởi sự thật không được như cậu mong muốn cho dù rất nhiều mồ hôi công sức đã được bỏ ra. Tôi nghĩ hình như ngài tác giả đã dạy chúng ta một chút về những khó khăn trong cuộc sống, về ước mơ không thể hoàn thành, về cách chúng ta đối mặt với nỗi thất vọng. Nhưng tôi cũng biết, những hình tượng ấy không được nhấn mạnh, không được đi sâu và việc nắm bắt được chúng trở nên quá khó đối với các bạn nhỏ.

Hay đi vào nội dung cốt lõi của câu chuyện: Nhắt Stuart đã phải bắt đầu cuộc hành trình vĩ đại và cũng nguy hiểm nhất của mình để tìm kiếm lại một người bạn cậu rất yêu quý, cô bạn đã cứu sống cậu, nàng chim Margalo. Thế nhưng cuộc hành trình kéo dài vỏn vẹn 5/15 chương và kết thúc mở rằng Stuart không chắc Margalo đang ở đâu và sẽ rất khó để cậu có thể tìm thấy cô nhưng cậu có niềm tin và có bầu trời sáng trong. Tôi không phải người chăm chăm phê bình những kết thúc mở, tôi lại càng không có ý nói câu chuyện này hay cái kết này vô nghĩa. Tôi chỉ không cho rằng một kết thúc mở như vậy sẽ làm hài lòng các độc giả nhỏ tuổi, sẽ thật sự đem lại cho các bạn bài học về sự nỗ lực không ngừng nghỉ và tình bạn thiêng liêng cao cả. Các độc giả nhỏ tuổi thường không nhận thức được những ẩn ý sâu xa, hoặc các bạn có nhận ra thì bài học đấy cũng không thấm sâu vào các bạn. Thử nghĩ xem, cùng một cảnh tượng, bạn xem băng hình của CCTV và một cảnh quay HD cận cảnh, sắc nét , bạn sẽ ấn tượng và nhớ mãi cái gì? Cái kết thúc mở, sự thiếu nhấn nhá trong trình tiết của “Nhắt Stwart” giống như cảnh quay CCTV. Đôi khi các bạn nhỏ lướt qua nó mà chẳng nắm bắt được gì.

Các bạn nhỏ có đầu óc cởi mở với từng tình huống truyện nhưng khao khát những câu truyện có kết. Một kết thúc trọn vẹn hoặc ít nhất là sự tập trung vào tình tiết ý nghĩa mới có thể làm câu chuyện ghi dấu ấn với các bạn ấy. Vậy chẳng có lý do gì để tôi không nghi ngờ rằng các bạn nhỏ của chúng ta dễ sẽ thấy đây là một câu truyện bị chặt mất đuôi.

Ngoài ra, những hình minh họa của truyện có vẻ như là nguyên tác. Một tác phẩm kinh điển, đi với một loạt hình mình họa cũng mang màu sắc rất kinh điển. Đó là điểm cộng. Nhưng điểm cộng cũng chính là điểm trừ: đường nét của tranh cũ, già dặn, không mang màu sắc hồn nhiên, tươi sáng.

Tôi chê bai một tác phẩm kinh điển như vậy có thể hơi nhiều, một phần do tôi khá kỳ vọng vào cuốn sách. Vậy xin gói gọn lại, theo quan điểm của tôi, các bạn cấp 1 hay cấp 2 đều có thể đọc truyện này vì nó có những mảng nội dung và lối dẫn truyện rất ổn. Tuy nhiên, để kiếm một cuốn sách khiến các bạn nhỏ mê chết đi được thì Nhắt Stuart không được tôi đề cử.

Điểm cho truyện thiếu nhi; 3.5/5

Điểm cho người lớn: 3/5

[Review truyện thiếu nhi] Matilda – Roald Dahl

Cô bé Matilda – Roald Dahl

(Đã được Nhà xuất bản Kim Đồng xuất bản tại Việt Nam nhưng hiện giờ hầu như không còn bán trên thị trường. Các bạn có thể tìm đọc/ in cho các bạn nhỏ ở một số trang web truyện.)

53117b72_250f24f3_doko

Do bản mình đọc không phải bản được xuất bản nên mình xin phép không bàn về vấn đề dịch cũng như trình bày sách.

Ưu điểm:

– Nội dung: Matilda là một cuốn tiểu thuyết ra đời vào năm 1988 với nội dung xoay quanh một cô bé thiên tài có tên Matilda sinh ra trong một gia đình con buôn không học vấn, chỉ ưa lừa đảo và thậm chí chẳng yêu thương gì con cái mình. Xét theo mốc thời gian tiểu thuyết ra đời, có thể nói nội dung câu truyện cực kì cuốn hút với hai luồng nhân vật hoàn toàn đối lập nhau. Một bên là những người lương thiện bao gồm cô bé Matilda thông minh mà tốt bụng, cô giáo Honey hết lòng vì học trò và các bạn học. Bên còn lại là người nhà của Matilda và cô hiệu trưởng độc ác. Những kẻ độc ác mang dáng hình và cách cư xử của kẻ độc ác. Những người lương thiện thì lương thiện ngay từ lần đầu xuất hiện.

Mình tin chắc rằng truyện có thể nâng cao cảm xúc của độc giả nhỏ tuổi hết mức. Nhân vật lương thiện sẽ được yêu thích vô cùng còn nhân vật phản diện sẽ bị các em ghét cay ghét đắng. Với độc giả nhỏ, tình tiết trong câu chuyện chắc hẳn rất gay cấn, nút thắt của toàn bộ sự việc nằm ở những chương cuối, đẩy thành cao trào và sẽ gây hứng thú, hồi hộp cho các em. Các em đã thích thú với sự thông minh của Matilda sẽ càng hào hứng với năng lực di chuyển đồ vật mà Matilda phát hiện ra sau khi đối mặt với cô hiệu trưởng độc ác. Đặc biệt, truyện có một cái kết có hậu giống như truyện cổ tích, cái kết sẽ chỉ cho các em rằng: cái thiện luôn chiến thằng cái ác, người tốt sẽ lấy lại được những gì thuộc về mình, có một cuộc sống hạnh phúc, còn kẻ xấu thì phải chui lủi vì những tội ác mình đã gây ra.

– Giọng văn: Mặc dù các tình tiết gay cấn nằm ở những chương sau nhưng nhờ có lối kể truyện cuốn hút và cách sử dụng từ ngữ mượt mà và các tình tiết tinh nghịch, bạn đọc sẽ không bị nản chí khi đọc truyện. Thêm vào đó, là những nét hài hước mà các bạn tương đối lớn hoặc người lớn sẽ rất thích. Ví như:

“Ông bố Matilda có mái tóc đen ngắn, mái chẻ đôi mà ông ta cực kỳ tự hào.

Ông ta thường nhắc đi nhắc lại câu nói:

– Một mái tóc khoẻ mạnh cho thấy một trí tuệ minh mẫn bên dưới.

Có lần Matilda đáp lại:

– Giống Shakespeare.

– Giống ai?

– Shakespeare ạ.

– Ông ta có đầu óc chứ?

– Cực kỳ ạ.

– Vậy hẳn tóc ông ta rậm rạp lắm.

– Ông ta hói đầu ạ.”

Nhược điểm

Quyển sách này không còn nằm trên giá của các nhà sách. Lý do mình tìm đọc là do nhận xét của bạn đọc quá tốt, thậm chí nó còn nằm trong danh sách những tiểu thuyết hay nhất mọi thời đại theo BBC và mình hoàn toàn không muốn bỏ qua một cuốn truyện được ca tụng như vậy. Tuy nhiên sau khi đọc truyện, mình vẫn thấy có một chút gợn.

– Yếu tố thô bạo: Tất nhiên, có rất ít màn thô bạo, chủ yếu là cảnh cô hiệu trưởng quăng học sinh hoặc kéo tai nhấc bổng chúng nó lên trời và những màn này hoàn toàn chấp nhận được. Nói là thô bạo cũng hơi quá. Tuy nhiên, nếu các yếu tố bạo lực nằm trong những màn đánh nhau kì ảo như của Harry Potter thì không sao nhưng vì hoàn cảnh rất đời thực nên mình cứ thấy những cú ném đấy sẽ làm gãy xương lũ trẻ con tới nơi. Cho nên, khoản này mình không phê phán nhưng mình thấy không thích.

– Tiếp đến, đối với một cuốn truyện thiếu nhi, việc để cô bé chịu sự ghẻ lạnh của bố mẹ RUỘT dù sao cũng hơi nặng nề. Họ coi Matilda không ra gì và hoàn toàn không là gì cả. Họ khinh thường, mắng nhiếc và sẵn sàng bỏ mặc con bé không chút lưỡng lự. Bố mẹ RUỘT mà như thế thì các em mất niềm tin vào cuộc sống quá.

– Cuối cùng, nội dung hơi thiếu tính chân thực. Không phải có yếu tổ kì ảo là không chân thực, mà đôi chỗ để thắt chặt nút, tác giả đẩy tính cách tồi tệ của các nhân vật xấu lên quá cao và hơi thiếu logic.

Cá nhân mình có một một ý kiến hơi trái chiều với đa phần các nhận xét mình đã đọc: Các bạn thường nói câu truyện này trong sáng, đáng yêu, hồn nhiên, dí dỏm. Mình lại thấy tiểu thuyết này không mang màu sắc hoàn toàn tươi sáng và nó cũng không phải thể loại nhẹ nhàng đáng yêu, nó giống một bức vẽ cổ tích với các tông màu đậm và các đường nét rõ ràng. Bạn đọc cười vì thỏa mãn trước “ác giả ác báo” nhiều hơn là cười vì thấy truyện quá dễ thương.

Chốt lại, theo mình, cuốn truyện này sẽ cuốn hút các em nhỏ hoàn toàn vì mấy nhược điểm kia không quá lớn so với nội dung vừa gay cấn, vừa kì ảo, lại có một cái kết “trọn vẹn”.

Điểm truyện thiếu nhi: 3.5/5

Điểm dành cho người lớn: 3/5

[Review truyện thiếu nhi] Đích thị William – Richmal Crompton

Đích thị William – Richmal Crompton – (Nhã Nam & NXB Hội  Nhà Văn)

Nguyễn Liên Hương dịch

Thu Hằng minh họa

DICH THI WILLIAM

Ưu điểm:

– Nhân vật: Có rất nhiều cô cậu bé bước ra từ sách truyện như để chứng minh cho câu nói “Nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò” nhưng William thì đích thị là một thằng “quỷ tha ma bắt”, xứng đáng làm đại ca tai quái cho các nhân vật đình đám khác. Nó nghịch ngợm kinh khủng và nó dành toàn bộ đầu nó cho những trò “phá hoại” và những câu lý sự cùn. Nghịch ngợm dường như là một đặc điểm chung của rất nhiều nhân vật trong truyện thiếu nhi của phương Tây, tuy nhiên khả năng nghịch hơn người của William vẫn khiến cậu trở thành một nhân vật rất ấn tượng. Ai đã đọc William thì sẽ nhớ mãi về một nhân vật 11 tuổi với khả năng làm mọi thứ lộn tùng phèo một cách rất nghiễm nhiên.

– Nội dung: Toàn truyện là những mẩu truyện ngắn về cuộc sống hàng ngày của William.  Các truyện nhỏ không liên quan nhiều đến nhau, các bạn nhỏ dù đọc một đoạn hay một trích đoạn thì cảm xúc cũng không thay đổi. Mỗi truyện đều thống nhất gây dựng nên một William nghịch ngợm, hoàn toàn đối lập với một gia đình Anh truyền thống vẫn thường có giờ thưởng trả, thường chải chuốt vào mỗi bữa ăn, thường đi nhà thờ mỗi Chủ Nhật, thường lịch thiệp hết sức từ câu từ tới hành động ứng xử… Tác giả đã gây dựng nên thời điểm, không gian truyện là những ngôi làng cũ ở Anh một cách chân thực mà vô cùng tự nhiên, không hề gượng ép mà cũng không làm mất chất của các nhân vật trẻ con của chúng ta.

– Hài hước: một điểm cộng lớn cho khiếu hài hước, con mắt quan sát và trí tưởng tượng của nhà văn. Bạn nhỏ đọc William sẽ thấy buồn cười với những mưu mẹo, các suy nghĩ và hành động của William. Ví như khi William rất lịch thiệp mời cô bé hàng xóm ăn kẹo đất, khi những đứa trẻ hứng thú với một bà béo đang ngủ và những tấm biển sai chính tả lồ lộ….

Về hình minh họa, có một số hỉnh rất tốt như hình William đừng trước hàng kẹo (hình bìa), hình William chải chuốt gọn gàng và ngồi đọc sách trong tình trạng bất mãn, hình đám trẻ con … (Bên cạnh đó, một số không được như vậy: hình William trộm hoa ngâu, hình cô Cannon chơi cùng William…)

Nhược điểm

– Hài hước: Mình vừa khen khiếu hài hước ở trên. Thế tại sao “hài hước” lại xuất hiện trong phần nhược điểm? Vì có những tình tiết hài hước trong truyện mà nhiều bạn nhỏ không hiểu được. Điển hình là khi William, đứa trẻ vừa được xem một loạt phim trong rạp chiếu bóng và đang chứa trong đầu mình hình ảnh lãng mạn của một cặp đôi “người lớn”, lại đi nói chuyện với cô bé hàng xóm mà nó rất thích. Vậy là nó gắng hết sức nói bằng một tông giọng trầm, “quyến rũ” nhưng kết quả là cô bé hàng xóm cho rằng nó bị cảm nặng mất rồi và rất lo cho nó. Đọc đoạn này mình rất buồn cười nhưng hẳn là rất nhiều bạn nhỏ không cảm thấy được sự thú vị của tình tiết. Vậy tóm lại, tuy liệt kê phần này vào nhược điểm nhưng thay vì trừ, mình sẽ tăng thêm một điểm cộng cho William nếu cuốn sách này dành cho người lớn.

– Tính giáo dục: Thú thật, tính giáo dục của “Đích thị là William” không cao. Truyện rất thú vị nhưng nếu muốn kể ra những bài học rõ ràng cho bạn đọc nhỏ tuổi thì khá nan giải. Bạn nhỏ sẽ chỉ nhớ mãi những trò nghịch ngợm chứ không nhớ được sách khuyên mình nên làm gì.

Quyển sách rất nổi tiếng ở Anh này là  một cuốn hay nhưng không đến mức dễ dàng trở thành “số 1” trong lòng bạn đọc nhỏ tuổi. Có thể có những bạn đọc lớn tuổi mà hiểu phần nào văn hóa Anh sẽ thích quyển này hơn cả thiếu nhi. Nếu bạn đọc nhỏ là người Anh thì không nghi ngờ gì nữa, chắc hẳn các bạn sẽ thấy “Đích thị là William” rất gần gũi cho mà xem. Nhưng những bạn nhỏ người Việt thì sẽ không cảm nhận được sự bình dị, gần gũi hay thân quen tới vậy đâu.

Điểm cho truyện thiếu nhi: 4/5

Điểm cho truyện dành cho người lớn: 3.5/5